Het eten van met listeria besmette vleeswaren kostte de afgelopen jaren aan drie mensen het leven, zo werd vrijdag bekend. Hoe gevaarlijk is deze bacterie eigenlijk en wat kun je doen om een besmetting te voorkomen?

Wat is listeria precies?

Listeria is een ziekteverwekkende bacterie die overal in de natuur voorkomt, zoals in de grond en het water. De bacterie komt echter het meest voor in producten van dierlijke oorsprong, zoals vlees. Er zijn verschillende varianten van listeria, maar van één soort kan je flink ziek worden. Jaarlijks worden er ongeveer tachtig gevallen van een listeria-infectie gemeld.

Hoe gevaarlijk is de bacterie?

De meeste mensen die met listeria in aanraking komen, merken hier niks van of krijgen slechts milde griepverschijnselen zoals misselijkheid en diarree. Kwetsbare groepen lopen echter een groter risico. Zo kunnen zwangere vrouwen te maken krijgen met een vroeggeboorte of een miskraam. Sowieso hebben zwangere vrouwen in het algemeen twintig keer meer kans om ziek te worden dan mensen met een normale afweer.

Jonge kinderen, ouderen of mensen met een verzwakt immuunsysteem lopen ook een groter risico. Bij hen kan listeria tot een bloedvergiftiging of een hersenvliesontsteking leiden. Zo'n infectie kan dodelijke gevolgen hebben.

Hoe weet ik of mijn vleeswaren mogelijk besmet zijn?

Onder meer Jumbo, Aldi, Sligro en Versunie zijn klant bij vleesfabriek Offerman in Aalsmeer, waar de bacterie is ontdekt. Mogelijk besmette vleeswaren zijn door de supermarkten uit de schappen gehaald. Dat gebeurde in twee stappen: donderdagavond startte Offerman een eerste terugroepactie. Vrijdagavond besloot het bedrijf ook al het resterende vlees dat nog in de schappen lag, uit voorzorg terug te halen.

Om zelf te kunnen achterhalen of je risicovolle vleeswaren in de koelkast hebt liggen, hebben de supermarkten lijsten vrijgegeven met de mogelijk besmette vleeswaren. Bij Jumbo zijn 130 producten uit de schappen gehaald. Ook groothandel Sligro heeft een flinke lijst gepubliceerd. Bij Aldi gaat het om vier producten: gesneden rosbief, het 'tapas worstassortiment', fricandeau en gekruide runderrollade. Andere ketens informeren hun klanten zelf over de mogelijk besmette producten.

Klanten die het mogelijk besmette vlees hebben gekocht, worden opgeroepen het terug te brengen naar de winkel.

Wat als ik een mogelijk besmet product heb gegeten?

Als je toch een van de vleesproducten hebt gegeten, adviseert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) om alleen bij flinke ziekte gepaard met koorts contact op te nemen met de huisarts. Met een bloedtest kan worden vastgesteld of er sprake is van listeriose, de ziekte die je kunt krijgen als het gevolg van een besmetting van listeria. De bacterie is te behandelen met antibiotica.

Welke maatregelen kun je in het algemeen zoal treffen om besmetting met deze bacterie te voorkomen?

Het Voedingscentrum raadt aan om eten indien mogelijk altijd goed te verhitten. De bacterie overleeft temperaturen boven de 70 graden namelijk niet.

Daarnaast wordt geadviseerd om gekoelde producten zoals vlees(waren) altijd in een goed afgestelde koelkast te bewaren, bij voorkeur op een temperatuur van vier graden. Ook raadt het Voedingscentrum aan om bederfelijk eten na de houdbaarheidsdatum weg te gooien.

Risicogroepen kunnen rauwe producten als vlees, ei, melk en vis beter mijden. Ook kant-en-klaar gerookte vis, zoals zalm of paling uit de koeling, kunnen het best worden vermeden. Dit omdat de bacterie zich in deze lang houdbare producten makkelijk kan vermenigvuldigen.