Duizenden jeugdzorgwerkers konden maandag in Den Haag tijdens een minuut stilte nadenken over wat hen het meest frustreert om die frustratie vervolgens met veel herrie te uiten. Het leverde iets na 12.00 uur - inclusief het maandelijkse luchtalarm - een oorverdovend kabaal op. Maandag legden vierduizend hulpverleners in de jeugdzorg het werk neer.

De staking van jeugdzorgwerkers begon maandagochtend iets voor 12.00 uur met een minuut stilte. Die tijd is symbolisch, omdat het volgens vakbonden FNV en CNV al "vijf voor twaalf is geweest".

Het is de eerste staking in de geschiedenis van de jeugdzorg. Sinds de jeugdzorg in 2015 onder gemeenten valt, zijn de kosten flink gestegen en is er voor hulpverleners veel administratie bij gekomen.

Op omhooggehouden spandoeken staan leuzen als: "Decentralisatie wat een kracht, kinderen in de wacht" en "Omstandigheden ruk, wij staan onder hoge druk".

In het kort

  • De wachtlijsten binnen jeugdzorg worden steeds langer. Daar komt bij dat er de laatste jaren flink bezuinigd is.
  • Het aantal jongeren dat met jeugdzorg te maken krijgt, groeit sinds 2000. Vorig jaar waren het er bijna 430.000, een op de tien.
  • Het ziekteverzuim onder medewerkers van jeugdzorg ligt op 18 procent en de helft van alle nieuwe werknemers vertrekt binnen een jaar weer.
  • Het kabinet stelde onlangs wel voor de komende drie jaar 1 miljard euro extra beschikbaar. Dat is volgens FNV en CNV echter niet genoeg om de tekorten aan te vullen.

Stilte bij emotioneel verhaal

Nadat de stakers lawaai hadden gemaakt, werd het stil toen Patti Broeder haar verhaal deed. Ze vertelde over de problemen waar ze als alleenstaande moeder tijdens de puberteit van haar kinderen tegenaan liep.

Ze zocht naar hulpverlening voor haar oudste zoon Bas, maar volgens de hulpverlenende instanties waren de problemen van haar zoon daarvoor "niet zwaar genoeg". "Voorheen waren er instellingen die Bas hadden kunnen helpen, maar die zijn gesloten", vertelde ze.

Uiteindelijk maakte Bas een einde aan zijn leven en zijn moeder deelde haar verhaal maandag dan ook zichtbaar vol emotie. De stakers op de Haagse Koekamp in Den Haag luisterden ademloos toe.

Duizenden jeugdzorgwerkers hebben meegedaan aan de staking.

'Te veel regeldruk en te veel bureaucratie'

De stakers pleiten voor meer geld als antwoord op de problemen die ontstonden door decentralisatie en de bezuinigingen van de laatste jaren. Daarnaast viel op veel spandoeken van de stakers te lezen dat ze zich naar eigen zeggen te veel met administratie moeten bezighouden.

Dat ziet ook een jeugdbeschermer uit Breda. "We hebben te maken met te veel regeldruk, te veel bureaucratie en te veel controle van bovenaf. Ik merk dat ik daardoor veel minder tijd heb om met gezinnen aan de slag te gaan. Ik moet heel veel e-mails afhandelen en heb daardoor geen tijd meer voor contact met cliënten."

Haar collega Nicole Kokke was maandagochtend extra vroeg opgestaan om voor de staking nog wat e-mails te beantwoorden. "Ik heb toen wel even gedacht: ik moet echt nog veel doen, maar ik ga vandaag wel staken. Anders geef ik de verkeerde boodschap af."

'Ik vind dat het zo niet verder kan gaan'

Als Kokke wel was gaan werken, dan had ze maandag een gezin geholpen. De betreffende ouders liggen volgens Kokke in een "vechtscheiding". "De vader maakt zich zorgen om zijn kind." Een urgente zaak, maar toch heeft ze de vader laten weten dat ze maandag niet bereikbaar is. "Ik vind het heel vervelend, want het belang van cliënten staat bij ons altijd voorop, maar ik vind dat het zo niet verder kan gaan."

Die afweging heeft ook Willy van der Heijden gemaakt. Jeugdzorg is "in een heel diep moeras aan het wegzinken", stelt de jeugdbeschermer uit Venlo. "Wie in de zorg zit, wil altijd zorgen. Maar soms is het gewoon klaar en dat is nu. Er zijn steeds minder plekken waar we kinderen kunnen plaatsen en we kunnen de kinderen ook steeds minder geven wat ze nodig hebben."

Minister Hugo de Jonge in gesprek met meerdere stakers.

Stakers ontvangen minister De Jonge met gejoel

Toen minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tegen het einde van de staking het podium betrad, werd hij met gejoel ontvangen. Maar de minister liet weten dat hij graag met de stakers samenwerkt.

"Jullie zorgen zijn voor een belangrijk deel ook mijn zorgen. En de strijd die jullie voeren, is voor een belangrijk deel ook mijn strijd", aldus De Jonge. "Als ik in jullie schoenen stond, dan stond ik daar en was ik de strijd aan het voeren die jullie nu voeren", zei hij terwijl hij naar de duizenden stakers wees.

"Maar ik kan de strijd tegen de enorme administratieve lasten niet alleen voeren. Er staat geen rode knop op het departement om die zorgen in één keer te doen keren. We moeten dat met elkaar doen", zei de minister. "Daarom heb ik voor de gelegenheid Rotterdamse schoenen aangetrokken. Geen woorden, maar daden. We zullen aan de slag moeten en dat doen we ook al. Ik ga daar graag mee verder en daarvoor heb ik jullie nodig. Ik trek graag met jullie op."

Het leverde de minister al wat meer applaus op dan tijdens zijn ontvangst, in de hoop dat de klok van "iets voor 12.00 uur" weer wat kan worden teruggedraaid.