Ziekenhuizen hebben veel meer patiënten behandeld met oogklachten als gevolg van de haren van de eikenprocessierups dan in voorgaande zomers. Bij het Oogziekenhuis Rotterdam hebben zich de afgelopen weken al tien mensen gemeld; in voorgaande jaren ging het om maximaal één slachtoffer per zomer.

"Dit is een zorgwekkende ontwikkeling", stelt oogarts Tjeerd Faber die geldt als een landelijke autoriteit op het gebied van oogklachten. "Het probleem is dit jaar aanzienlijk groter dan voorheen."

Verwondingen in het oog als gevolg van haren van de rups is momenteel geen standaard oorzaak die kan worden 'aangevinkt' bij een diagnose. Faber gaat ervoor pleiten dat deze oorzaak vóór de zomer van 2020 wordt toegevoegd in dossiers, ook om een beter beeld van de overlast te krijgen.

Omroep Brabant maakt dinsdag melding van een rondgang langs de regionale ziekenhuizen waar dezelfde trend uit blijkt.

'Ook huisartsen bellen veel vaker met vragen'

In het Tilburgse Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis melden zich wekelijks tien tot vijftien patiënten met klachten die lijken te worden veroorzaakt door de jeukrups. "Dat is duidelijk meer dan vorig jaar", aldus een woordvoerder. Het ziekenhuis wordt ook vaker door huisartsen gebeld met specifieke vragen over de haartjes van de rups.

Ook het St. Anna Ziekenhuis in Geldrop en het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch behandelden deze zomer al tussen de vijf en tien patiënten en hebben met grote regelmaat contact met huisartsen in de regio.

Rupsenhaar veroorzaakt allergische reactie in oog

De haren van de jeukrups zijn minuscuul en bevatten weerhaakjes waardoor de haren heel lastig uit het oog of van de huid te verwijderen zijn. "Door te gaan wrijven, duw je de haartjes alleen maar dieper in het oog", legt Faber uit. "Het lichaam vertoont een allergische reactie in de hoop de haartjes weg te krijgen. Dit kan littekenweefsel op het hoornvlies veroorzaken."

De problemen zijn te verhelpen met medicijnen die die allergische reactie tegengaan. Faber adviseert mensen die door een besmet gebied lopen met klem een bril of zonnebril op te zetten om de ogen zo goed mogelijk te beschermen.

Meer dan drie keer zoveel rupsen in Nederland

Het aantal eikenprocessierupsen is op veel plaatsen in Nederland verdrievoudigd ten opzichte van vorig jaar. Overal is sprake van een sterke toename, is gebleken uit een telling van het Kenniscentrum Eikenprocessierups.

Naar schatting bevinden zich in de Nederlandse bomen vele honderden miljoenen rupsen die overlast kunnen veroorzaken. Provincies als Noord-Brabant, Drenthe en Overijssel, waar veel eiken staan, worden doorgaans het zwaarst getroffen.

Het aantal meldingen van jeukklachten is bij huisartsen ook toegenomen, constateert zorgkenniscentrum Nivel. Maar nader onderzoek moet aantonen of dit echt door de rupsen komt. De brandharen van de eikenprocessierups kunnen leiden tot ernstige gezondheidsklachten bij mensen en dieren.

Overheid werkt aan nieuw actieplan en protocol

Experts waarschuwen al jaren dat preventieve aanpak door gemeenten, voordat de rupsen hun haren gaan afwerpen, de beste aanpak is. Het gaat dan bijvoorbeeld om het preventief bespuiten of kappen van bomen.

Maar veel gemeenten geven het probleem geen prioriteit of hebben daarvoor geen budget beschikbaar. Bedrijven die de rupsen bestrijden, zijn de hele zomer al volgeboekt.

Een nieuw actieplan waar de overheid en experts over praten moet onder meer een update bevatten van het protocol dat de overheid in 2013 uitgaf voor de bestrijding van de rupsen. Sinds dat jaar zijn de gemeenten en provincies verantwoordelijk voor het oplossen van de problemen, in plaats van de landelijke overheid.