Het gerenoveerde Huis ten Bosch in Den Haag wordt woensdag aan de pers gepresenteerd. Het woonpaleis van koning Willem-Alexander en zijn gezin is voor het eerst in ruim dertig jaar, toen zijn moeder Beatrix er kwam wonen, grondig onder handen genomen. Wat is er allemaal veranderd aan het paleis?

Het paleis is bijna vierhonderd jaar oud.

Huis ten Bosch werd halverwege de zeventiende eeuw gebouwd in opdracht van Frederik Hendrik en Amalia van Solms. In de loop van de eeuw die daarop volgde, werd het gebouw verder uitgebreid en werden er onder meer zijvleugels aan toegevoegd: de Haagse vleugel aan de westzijde, de zogenoemde 'Wassenaarse vleugel' aan de oostzijde.

Tijdens de Franse bezetting (1795-1813) deed het gebouw onder meer dienst als gevangenis, kunstmuseum, bordeel en noodopvang voor slachtoffers van de Leidse buskruitramp in januari 1807.

Zo ziet Huis ten Bosch eruit na renovatie van 63 miljoen euro
95
Zo ziet Huis ten Bosch eruit na renovatie van 63 miljoen euro

Sinds 1815 wonen de Oranjes in het gebouw.

Toen Nederland in 1815 weer een monarchie werd, met aan het hoofd koning Willem I, kreeg het pand weer de functie van woonhuis voor de Oranjes. Pas vanaf de Eerste Wereldoorlog, toen koningin Wilhelmina vanwege de strijd aan de landsgrenzen Den Haag niet mocht verlaten, werd het structureel als zodanig gebruikt.

In de Tweede Wereldoorlog werd het paleis bijna afgebroken door de Duitse bezetters, vanwege de geplande aanleg van de Atlantik Wall, een grote verdedigingswal tegen de mogelijke Britse invasie. Uiteindelijk werden alleen twee dienstgebouwen naast het paleis afgebroken. Het paleis zelf raakte tijdens bombardementen zwaar beschadigd.

Huis ten Bosch is lang niet gerenoveerd.

Er was al ruim dertig jaar geen groot onderhoud gepleegd aan het monumentale pand in het Haagse Bos. Er zat houtworm in de panelen van de Japanse kamer en insecten hadden het behang in de Chinese kamer aangetast. Veel gordijnen waren versleten. De verbouwing werd gepland in de periode voordat Willem-Alexander met zijn gezin naar Huis ten Bosch zou verhuizen, in februari 2019.

De verbouwing duurde ruim drie jaar. In totaal is er veertig maanden gewerkt om het paleis weer in topconditie te krijgen, met gemiddeld 120 bouwvakkers per dag. De kosten bedroegen 63 miljoen euro, bijna het dubbele van wat oorspronkelijk was geschat.

Het hele pand is nu onder handen genomen.

Er zijn nieuwe liften aangelegd, een nieuwe keuken, alle leidingen zijn vervangen en de gevel en het dak zijn hersteld. Ook de bordestrap is hersteld en er heeft een grootschalige asbestsanering plaatsgevonden.

De Wassenaarse vleugel heeft een nieuwe trap gekregen zodat de werk- en privévertrekken in het paleis beter gescheiden kunnen worden. Ook zijn er aanpassingen doorgevoerd waardoor meer daglicht naar binnen komt; onder meer in de werkkamer van de koning is een blinde muur verwijderd.

Daarnaast heeft het paleis sinds de verbouwing allemaal geaarde stopcontacten.

Is het paleis ook duurzamer geworden? Armand Bos van architectenbureau BiermanHenket zegt tegen NU.nl: "De grootste verandering die we hebben doorgevoerd is dat alle installaties, zoals bijvoorbeeld verwarming en koeling, volledig vernieuwd zijn. Die voldoen nu aan de eisen van deze tijd."

Bos zegt dat de duurzaamheid van het paleis een vooraanstaand thema was tijdens de renovatie, bij alle gesprekken met adviseurs en klankbordgroepen. "Hoe gaan je zo'n rijksmonument over deze eeuw heen tillen en ervoor zorgen dat het ook in de toekomst zo zuinig mogelijk gebruikt kan worden?"

Het paleis was in relatief slechte staat.

De laatste renovatie vond plaats in de jaren tachtig, voordat toenmalig koningin Beatrix en prins Claus er kwamen wonen. Dit was echter een kleine renovatie; er werd geen groot onderhoud gepleegd.

Bovendien was Huis ten Bosch in eerste instantie slechts bedoeld als zomerresidentie. Sindsdien zijn er veel tijdelijke oplossingen bedacht om het pand ook de rest van het jaar bewoonbaar te houden. Met de renovatie die nu is afgerond is in één keer een inhaalslag gemaakt en zijn alle provisorische aanpassingen geüpgraded, zodat het pand de komende decennia zonder problemen bewoond kan worden.

De koning wilde zonnepanelen, maar dat mag niet

Willem-Alexander liet vorig jaar tijdens een bijeenkomst over duurzaamheid in Amsterdam weten dat hij graag zonnepanelen wilde aanleggen op het dak van Huis ten Bosch. Die mogelijkheid wordt nog onderzocht.

Een Oranje beklaagde zich in het verleden al over strenge regels op dit gebied. Toenmalig koningin Beatrix liet in april 2011, tijdens een bezoek aan een Duitse zonnepanelenfabriek, weten zich te ergeren aan de bureaucratische hindernissen die de plaatsing van zonnecollectoren op de kas van Huis ten Bosch destijds in de weg stonden.