Een op de vijf masteropleidingen is niet toegankelijk voor hbo-studenten die na het behalen van hun diploma willen doorstromen, blijkt uit een maandag gepubliceerd rapport van de Inspectie van het Onderwijs.

De inspectie heeft onderzocht hoeveel Nederlandse masteropleidingen schakelmogelijkheden aanbieden aan afgestudeerde hbo'ers. Als alle masteropleidingen worden meegerekend, dan is een op de drie masteropleidingen niet bereikbaar voor hbo-gediplomeerden. Dat is echter inclusief researchmasters, die doorgaans sowieso niet toegankelijk zijn voor hbo'ers.

Uit eerdere onderzoeken bleek al dat lang niet alle masteropleidingen toegankelijk waren voor hbo'ers. Maar het aantal opleidingen waarvoor dit geldt, blijkt kleiner dan gedacht. "Waren er naar schatting een aantal jaren terug nog tussen de 300 en 400 masteropleidingen zonder mogelijkheden tot schakelen, in 2018 zijn dat er nog tussen de 100 en 200 van de 701 voltijds masteropleidingen", schrijft de inspectie.

Het verschil met de eerdere onderzoeken kan worden verklaard door verschillen in de manier van informatie vergaren. De Landelijke Studentenvakbond (LSVB) haalde de informatie voor het onderzoek van websites, terwijl de inspectie de universiteiten direct benaderde. Dit wijst er volgens onderwijsminister Ingrid van Engelshoven op dat niet alle masters een actuele webpagina hebben. Zij roept de instellingen op om hun websites volledig te houden.

Sector Gezondheid is het minst toegankelijk

Uit het onderzoek blijkt dat de sector Gezondheid het minst toegankelijk is voor afgestudeerde hbo'ers. Opleidingen met een kleine instroom zoals Theologie en opleidingen met een capaciteitsbeperking, zoals sommige opleidingen Psychologie of Forensic Science, zijn minder toegankelijk.

Ook bestaan er verschillen tussen universiteiten. "Er zijn bijvoorbeeld universiteiten die relatief veel masters bieden die niet toegankelijk zijn voor hbo'ers", schetsen de onderzoekers. "Terwijl bij een andere universiteit deze hbo'ers wel een vergelijkbare masteropleiding kunnen volgen."

Als redenen voor het niet toelaten van hbo-gediplomeerden noemen universiteiten vaak dat toegang is voorbehouden aan specifieke wo-bachelorstudenten, dat het niveau van de hbo-opleiding niet toereikend is of dat er geen verwante hbo-opleiding bestaat.

Schakelprogramma's hebben als doel om de toegankelijkheid van masters te vergroten. Universiteiten zijn verplicht dergelijke programma's aan te bieden, zodat bijvoorbeeld hbo'ers kunnen doorstromen.

'Schakelprogramma's cruciaal voor gelijkheid'

Van Engelshoven benadrukt dat het niet de bedoeling is dat hbo'ers per definitie geen toegang krijgen tot een master, omdat ze niet zouden voldoen aan de instroomeisen. "Alleen wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat iemand binnen een redelijke termijn zijn tekorten weg kan werken, heeft een instelling de verplichting om een schakelprogramma aan te bieden."

Volgens de LSVB spelen schakelprogramma's een cruciale rol in het bieden van gelijke kansen aan studenten. "Het is bekend dat niet iedereen direct het passende schooladvies krijgt en dat voor hen de mogelijkheid tot doorstromen dus essentieel is", aldus de organisatie. "Daarnaast zijn er studenten die graag eerst een praktijkgerichte opleiding volgen om deze vervolgens aan te vullen met een meer wetenschappelijke opleiding."