Een van de agenten die in juni 2015 betrokken was bij de fatale aanhouding van Mitch Henriquez heeft verklaard dat er geen plan was voor en tijdens de arrestatie van de man. Maandag begon de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep in deze zaak.

De verdachten blijven uit veiligheidsoverwegingen anoniem en worden aangeduid als DH01 en DH02. "We worden niet getraind in groepsaanhoudingen", stelde de tweede agent die terechtstaat.

Een van de officieren van justitie vond dit een opvallende constatering. "Want er werden tikken uitgedeeld en er werd pepperspray in zijn gezicht gesmeerd", zei de officier van justitie doelend op de aanhouding van Henriquez.

De destijds 42-jarige Arubaan werd op 27 juni 2015 aangehouden op een muziekfestival in Den Haag, nadat hij meermaals had gezegd een wapen bij zich te hebben. Hij overleed een dag later in het ziekenhuis.

"Ik ging ervan uit dat iedere agent vanuit zijn professionaliteit bezig was om de man onder controle te brengen", aldus DH02. De agent ontkende dat hij de groepscommandant was. Maar van de agenten die Henriquez in bedwang hielden, was hij wel degene in de hoogste rang. Deze agent gebruikte de pepperspray.

Agent zag niet dat collega nekklem toepaste

"Een beproefde manier om iemands verzet te breken", vulde DH02 aan. De agent moest maandag wel toegeven dat hij niet had gezien dat DH01 een nekklem toepaste bij Henriquez.

"Raar, want u zat er met uw neus bovenop", aldus de voorzitter van het hof. "Ik heb niets vreemds gezien", antwoordde DH02. "Dit was een normale aanhouding zoals dat dagelijks bij de politie gebeurt."

Handelingen bij aanhouding volgens agent noodzakelijk

De constatering van het hof werd gedeeld door het Openbaar Ministerie (OM), dat benadrukte dat veel getuigen van de aanhouding spreken van een klem of verwurging. "We zijn hier bezig met de vraag of alle handelingen bij de aanhouding nodig waren", aldus de officier.

"Ja", was het duidelijke antwoord van DH02. "Er was sprake van hevig verzet en niet uit paniek of angst. Ook na het zien van de beelden", zei hij over fragmenten van de aanhouding die maandag wederom werden getoond en tot de nodige emoties leidden.

'Ik heb geen kracht gezet bij toepassen nekklem'

Ook DH01, de agent die de nekklem toepaste, is van mening dat er sprake was van "maximaal verzet". Hij paste de klem naar eigen zeggen niet met veel kracht toe.

"Er is een verschil tussen het aanleggen van een nekklem en het aanzetten van de klem", aldus de agent. "Aanzetten betekent met meer dan geringe kracht. Dat laatste heb ik niet gedaan."

Agent weet niet of hij ademhaling heeft belemmerd

"Ik zie op de beelden dat ik nekklem toepas, maar niet hoeveel kracht ik gebruik", vervolgde agent DH01. "Als de ademhaling van Henriquez is belemmerd, dan weet ik niet of dat door mijn handelen kwam, door zijn verzet of een combinatie hiervan. Ik weet wel dat hij zich maximaal bleef verweren. Niet uit paniek, maar om los te komen."

DH01 zei het toepassen van de nekklem te hebben aangeleerd, terwijl hij eerder nog verklaarde hier niet in te zijn getraind. Dat laatste klopt niet, zei hij maandag. De agent verklaarde nog steeds achter zijn handelen te staan.

Op de vraag waarom er niet eerder actie is ondernomen toen Henriquez na de aanhouding niet meer reageerde, zei DH02 dat de man nog ademhaalde en ook nog een hartslag had. "Er was geen aanleiding", verduidelijkte de agent. Later op het bureau moest Henriquez worden gereanimeerd.

Doodsoorzaak man speelt belangrijke rol in proces

De doodsoorzaak van de man speelt een belangrijke rol in dit proces. De forensisch patholoog van het NFI Vidija Soerdjbalie, die het lichaam van de Arubaan heeft onderzocht, heeft altijd gezegd dat de man is overleden aan zuurstofgebrek als gevolg van samendrukkend geweld op de hals.

Deskundigen Kees Das van de GGD en Daan Botter van het NFI houden het op hartfalen als gevolg van een acuut stresssyndroom. Het lichaam zou tijdens de arrestatie in zo'n staat van opwinding zijn geraakt, dat het hart het niet meer aankon. Zij zijn dit hoger beroep opnieuw ondervraagd.

Discussie over bestaan acuut stresssyndroom

Er bestaat veel discussie over het wel of niet bestaan van een acuut stresssyndroom. Zo zeggen drie specialisten in een uitzending van het onderzoeksprogramma Argos het syndroom niet te kennen.

Ook het OM heeft onderzoek laten doen naar het syndroom. Dit rapport van Wilma Duijst, werkzaam als bijzonder hoogleraar forensische geneeskunde en gezondheidsstrafrecht aan de Maastricht University, is eveneens toegevoegd aan het dossier. Welke conclusie zij heeft getrokken, is niet duidelijk.

Rechtbank zag relatie tussen nekklem en overlijden

De rechtbank was duidelijk in haar oordeel in eerste aanleg: "Er is hoe dan ook een verband tussen de nekklem en de dood van Henriquez. Zonder de nekklem was hij waarschijnlijk niet overleden."

De agenten DH01 en DH02 werden in december 2017 veroordeeld tot voorwaardelijke celstraffen van zes maanden voor mishandeling met de dood tot gevolg. Zij gingen hiertegen in beroep. De agenten blijven erbij dat het toegepaste geweld bij de aanhouding proportioneel was.

Woensdag krijgen de nabestaanden van Henriquez de gelegenheid om te reageren. Het gerechtshof zei eerder op maandag de tijd te willen nemen voor een oordeel en op 19 juni uitspraak te willen doen.