Een tekort aan geld en geschikte medewerkers bedreigt de toekomst van de Nederlandse rechtspraak, stelt een commissie de de kwaliteit van de rechtspraak heeft onderzocht.

"Als de rechtspraak niet in staat is om de komende jaren in rap tempo te moderniseren, bestaat de kans dat er van buiten wordt ingegrepen", schrijft de zogenoemde Commissie Visitatie Gerechten.

Iedere vier jaar stelt de Raad voor de Rechtspraak samen met onder meer de vier gerechtshoven een commissie samen die de kwaliteitszorg binnen de rechtspraak onderzoekt. De commissie schetst drie problemen binnen de rechtspraak.

Zo zou de personele en financiële krapte zo veel druk op medewerkers leggen, dat zij geen tijd hebben om de nodige innovatie aan te brengen in de rechtspraak. "Het tekort aan rechters en ondersteunend personeel is structureel", schrijft de commissie. "Diversiteit ontbreekt, doorlooptijden van rechtszaken worden niet korter en de werkdruk blijft zo hoog dat overwerk normaal is."

Daarnaast is er volgens de commissie geen helderheid op bestuurlijk niveau. Binnen de rechtspraak zou de Raad voor de Rechtspraak worden ervaren als een verlengstuk van het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat zich vooral richt op het beheersen van de kosten van de rechtspraak. "Van de raad wordt verwacht dat die als belangenbehartiger optreedt."

Tot slot ziet de commissie dat het schort aan samenwerking voor een betere rechtspraak. Medewerkers zouden onvoldoende zelfreflectie tonen.

'Leiderschap is nodig voor toekomst'

De commissie pleit voor meer capaciteit binnen de rechtspraak, zodat het orgaan kan moderniseren. Daar is volgens de onderzoekers een duidelijke toekomstvisie met gezaghebbend leiderschap voor nodig.

Femke Halsema begon in 2018 als voorzitter van de onderzoekscommissie. Toen zij werd benoemd tot burgemeester van Amsterdam, kwam de commissie onder leiding te staan van Joyce Sylvester.