De Nederlandse Staat heeft onzorgvuldig gehandeld in het onderzoek naar Johan van Laarhoven en zijn vrouw. Dat leidde in 2014 tot de aanhouding van de twee in Thailand met lange gevangenisstraffen tot gevolg, concludeert de Nationale Ombudsman maandag.

Ombudsman Reinier van Zutphen startte in 2016 een onderzoek nadat Van Laarhoven en zijn vrouw zich bij hem hadden beklaagd over het handelen van het Openbaar Ministerie (OM), de politie en het ministerie van Veiligheid en Justitie. Die klacht is nu gegrond verklaard.

Van Laarhoven was tot 2011 mede-eigenaar van de coffeeshopketen The Grass Company met vier coffeeshops in Tilburg en Den Bosch. Het OM verdenkt de shops ervan in die tijd te grote voorraden softdrugs te hebben gehad.

Ook wordt Van Laarhoven witwassen en lidmaatschap van een criminele organisatie verweten. In 2014 stuurde het OM een rechtshulpverzoek aan de Thaise autoriteiten om onderzoekshandelingen te verrichten ter ondersteuning van de zaak in Nederland.

Justitie stuurde Thai brief met onderzoek als overweging

De gewenste actie vanuit Thailand bleef uit en na overleg met de Nederlandse zaaksofficier van justitie destijds, Lucas van Delft, wordt er een brief gestuurd aan de Thaise autoriteiten. In die brief staat onder andere de overweging voor de Thai om zelf een strafrechtelijk onderzoek te starten.

De ombudsman omschrijft dat handelen als "onzorgvuldig". Zo werd de vrouw van Van Laarhoven als verdachte bestempeld terwijl er in Nederland geen onderzoek naar haar liep. "Met ernstige voorzienbare gevolgen."

Verweer OM door ombudsman als ongeloofwaardig bestempeld

Het verweer van het OM dat zij niet hadden kunnen voorzien dat Van Laarhoven en zijn vrouw in 2014 zouden worden aangehouden door de Thaise autoriteiten, schuift de ombudsman terzijde al "ongeloofwaardig".

"De Nederlandse instanties hebben hun acties niet goed voorbereid en zijn het perspectief van Van Laarhoven en zijn vrouw uit oog verloren", aldus de ombudsman. Een reële afweging of de ingezette actie zorgvuldig, effectief en proportioneel was, ontbreekt volgens Van Zutphen.

"Dit terwijl het OM goed op de hoogte was van de risico's die een aan drugs gerelateerd strafrechtelijk onderzoek in Thailand met zich meebrengt."

Van Laarhoven tot 75 jaar cel veroordeeld

Van Laarhoven is in juni 2016 veroordeeld tot een celstraf van 75 jaar, waarvan hij er effectief twintig jaar van moet uitzitten, voor witwassen van geld dat hij verdiende met de verkoop van softdrugs in Nederland. In november 2017 ging het Thaise OM in hoger beroep.

Zijn vrouw werd veroordeeld tot een effectieve celstraf van zeven jaar en vier maanden.

Spong Advocaten en Blenheim Advocaten in Amsterdam, die het echtpaar bijstaan zijn blij met het rapport."De Nationale Ombudsman bevestigt onomwonden wat wij al jaren zeggen: een Nederlandse zakenman en zijn vrouw zijn door Nederland met list en bedrog de Thaise cel in gesjoemeld", aldus Gerard Spong.

Familie Van Laarhoven blij met rapport

De familie van Van Laarhoven reageert eveneens verheugd op het rapport. Het toont aan dat mijn broer en zijn vrouw erin zijn geluisd", stelt broer Frans van Laarhoven.

Het Nederlandse onderzoek naar Van Laarhoven en tientallen anderen, waaronder zijn broer loopt nog steeds.

D66 vraagt debat aan met minister Ferd Grapperhaus

D66-Kamerlid Vera Bergkamp noemt de "handelswijze van Nederland ontluisterend en vraagt om actie."

D66 heeft een debat aangevraagd om de minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus op te roepen "in het licht van deze conclusies alles in het werk te stellen om Van Laarhoven en zijn vrouw naar Nederland te krijgen."