Nederlandse kankerpatiënten hebben in 2016 medicijnen gekregen waarvan de werkzame stof afkomstig was van een afgekeurde Chinese fabriek, waar sprake was van ernstig risico op vervuiling van producten. Dat blijkt uit onderzoek van Zembla.

Twintig grondstoffen die destijds in Nederlandse geneesmiddelen voor onder meer chemotherapie zaten, kwamen uit deze fabriek die door Europese inspectiediensten is afgekeurd. De Inspectiedienst Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) haalde achttien grondstoffen uit de handel. Het tv-programma Zembla ontdekte dat twee van de stoffen echter niet werden verboden omdat er geen andere leverancier beschikbaar was.

De fabriek leverde voor chemotherapeutica de grondstoffen methotrexaat en mitomycine. Deze stoffen worden gebruikt voor onder meer de behandeling van blaaskanker, borstkanker en tumoren in het hoofd en de hals. Tot september 2017 was mitomycine op de Nederlandse markt beschikbaar.

De IGJ zegt niet welke fabrikanten de grondstoffen uit de afgekeurde fabriek in Nederland op de markt hebben gebracht. Ook gaat de inspectie niet in op de vraag hoeveel patiënten deze middelen hebben gekregen nadat de fabriek was afgekeurd.

Volgens de IGJ waren de twee stoffen veilig en voldoende getest door de fabrikant die de middelen op de Nederlandse markt heeft gebracht. De inspectie heeft de stoffen niet zelf onderzocht.

'Kiezen uit twee kwaden'

Manager farmaceutische bedrijven bij de IGJ Ronald Jansen zegt tegen Zembla dat het een paar keer per jaar gebeurt dat de inspectie moet kiezen uit twee kwaden. "Willen we het product met een mogelijk defect versus willen we het product helemaal niet", vraagt hij zich dan af.

Dit leidt tot zorgen bij zorgminister Bruno Bruins. "Ik weet dat steeds meer medicijnen zijn gebaseerd op grondstoffen die uit China en India komen, en dat betekent dat je afhankelijk wordt van leveranciers ver weg", zegt de minister tegen het tv-programma. "Dat is ongelofelijk vervelend."

Europese inspecteurs ontdekten in 2016 misstanden bij het bedrijf Zhejiang Hisun Pharmaceutical. Werkzame stoffen konden tijdens het productieproces in aanraking komen met stoffen van andere medicijnen. Daarnaast bleken sommige stoffen op een onbekende locatie te zijn gemaakt, waardoor er geen kwaliteitsgarantie kan worden gegeven.

De uitzending van Zembla is donderdagavond om 21.15 uur te zien op NPO2.