De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) van het ministerie van Defensie heeft een hackoperatie van de Russische militaire geheime dienst GRU op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag weten te verijdelen. Bij de operatie zijn vier Russische inlichtingenofficieren aangehouden en Nederland uitgezet.

In het kort

  • MIVD heeft in april Russische hackoperatie verijdeld
  • Bij de operatie zijn vier Russische inlichtingenofficieren uitgezet
  • Britse regering meldde eerder dat Russische geheime dienst achter reeks van wereldwijde cyberaanvallen zit
  • Russen probeerden mogelijk ook inzicht te krijgen in onderzoek naar de vliegramp met MH17

Dat maakte minister van Defensie Ank Bijleveld donderdag bekend op een persconferentie. "Rusland moet hiermee ophouden", zei de minister. Het kabinet heeft eerder op de dag de Russische ambassadeur ontboden om deze boodschap over te brengen naar Moskou. "Door de operatie openbaar te maken, laten we zien dat we dit niet tolereren", aldus Bijleveld.

De MIVD-operatie vond plaats op 13 april dit jaar. Directeur van de militaire inlichtingendienst Onno Eichelsheim lichtte toe dat de Russische GRU heeft geprobeerd het wifi-netwerk van de OPCW te hacken en te infiltreren. "We hebben ernstige schade voorkomen", aldus Eichelsheim. "De dreiging is ook aanwezig in de Nederlandse straten. De GRU is actief, ook hier in Nederland."

Eichelsheim voegde daaraan toe dat de chemische-wapenwaakhond op dat moment onderzoek deed naar de vergiftiging van de voormalige Russische spion Sergei Skripal in het Britse Salisbury en de chemische aanval op de Syrische stad Doema. Rusland is een bondgenoot van het Syrische regime van Bashar al-Assad.

De vier Russische mannen reisden op 10 april met een diplomatiek paspoort vanuit Moskou naar Schiphol. De MIVD wist ze te identificeren als inlichtingenofficieren. In de dagen hierna, op 11 en 12 april, is duidelijk geworden dat de Russen hun focus richtten op de OPCW, aldus Eichelsheim. 

Volgens de directeur van de militaire inlichtingendienst werd op 13 april duidelijk dat de auto die de vier Russen hadden gehuurd, zich bij de OPCW bevond. In de kofferbak lag "specialistische apparatuur". "Er was dus sprake van een directe dreiging."

Russische spion verdacht van stelen MH17-informatie 

Britse ambassadeur Peter Wilson, die tevens bij de persconferentie aanwezig was, zei dat een van de Russische officieren eerder in Maleisië heeft geprobeerd informatie met betrekking tot het MH17-onderzoek te stelen.

Bijleveld zei dat manipulatie en beïnvloeding "een voorstelbare dreiging voor het MH17-proces" vormen. "Alle organisaties die betrokken zijn bij het strafrechtelijk onderzoek omtrent MH17 zijn zich bewust van digitale dreigingen en hebben daar gepaste maatregelen tegen getroffen."

In april vorig jaar waarschuwde de MIVD ervoor dat Rusland na terrorisme het grootste veiligheidsrisico voor het Westen is.

Aanvallen Russische geheime dienst op Britten

Eerder op de dag maakte de Britse regering bekend dat de GRU verantwoordelijk is voor een lange reeks cyberaanvallen met als doel westerse democratieën te ondermijnen.

De Britten zijn er vrijwel zeker van dat de GRU achter de hack bij de Amerikaanse Democratische partij en de campagne van Hillary Clinton in 2016 zit. Ook wordt de Russische militaire geheime dienst beticht van het stelen van e-mails van een Brits televisiestation.

Verder wordt de Russische geheime dienst verantwoordelijk gehouden voor de verspreiding van de ransomware BadRabbit en de cyberaanval op het Wereldantidopingagentschap (WADA) in 2016.

Het Russiche ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de onthullingen over de GRU afgedaan als "een levendige fantasie".