Een manoeuvre om een raket te ontwijken tijdens een gevechtsoefening was de oorzaak van de botsing van een Apache met een hoogspanningsdraad bij Culemborg en Zoelmond op 13 november 2017.

Dat stelt de Onderzoeksraad voor de Veiligheid na een onderzoek. De raad zegt ook dat piloten vaak niet voldoende vlieguren maken, al was dat niet direct een oorzaak voor dit ongeluk.

De helikopter was bezig met een nachtelijke oefenvlucht. Kort voor hij de stroomdraad raakte, maakte de piloot een uitwijkmanoeuvre tijdens een gevechtssimulatie. De stroomdraad was door de duisternis niet goed zichtbaar en de piloot was zich na de manoeuvre niet meer bewust van zijn locatie.

De nog redelijk onervaren piloot had volgens de Onderzoeksraad een groot takenpakket. Dat hij aan een ervaren co-piloot gekoppeld was, had volgens de raad weinig waarde. Beide piloten hebben eigen taken, waardoor ze geen toezicht op elkaar kunnen houden.

Piloten moeten 's nachts gevechtstrainingen doen om bij een uitzending direct inzetbaar te zijn in oorlogsgebieden.

Sinds 2001 al te weinig trainingsuren

De Onderzoeksraad heeft geconcludeerd dat piloten mogelijk niet genoeg vlieguren maken. Dat komt doordat het aantal oefenuren in 2001 is teruggebracht van 180, de NAVO-norm, naar 140. Het werkelijke aantal vlieguren ligt vaak nog lager, volgens de raad.

Defensie zou in 2001 al een simulator aanschaffen om de piloten alsnog meer vlieguren te geven, maar dat is nog steeds niet gebeurd. Na een botsing in 2007 werd dit ook al aangegeven als een van de redenen.

Gebied wel goed verkend

Aan de verkenning van het gebied en de beschikbare kaarten heeft het volgens de Onderzoeksraad niet gelegen. De dag voor de oefening hebben de piloten een verkenningsvlucht uitgevoerd. De beschikbare kaarten waren voorzien van de laatste informatie over aanwezige obstakels, zoals torens en hoogspanningsdraden.

Defensie heeft de vlucht zelfs uitgesteld, om ervoor te zorgen dat alle kaarten up-to-date waren en dat het gebied goed genoeg verkend was.

De Onderzoeksraad beveelt Defensie aan de simulator zo snel mogelijk aan te schaffen. Ook zou er een waarschuwingssysteem dat hoogspanningsdraden waarneemt in de helikopter moeten komen.

Grote stroomstoring na botsing Apache

Na de botsing op 13 november had een groot gebied rond Culemborg urenlang last van een stroomstoring. Meer dan 24.000 huishoudens hadden lange tijd geen stroom. Ook was het treinverkeer verstoord door de botsing. De stroomstoring heeft netbeheerder Liander 1,3 miljoen euro gekost.

De helikopter landde direct na de botsing in het weiland bij de stroomdraden. Er raakte niemand gewond.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!