Deel van programma's tegen pesten op basisscholen niet effectief

De lessen die kinderen krijgen om pesten tegen te gaan, hebben niet allemaal het gewenste effect. Onderzoekers concluderen dat vier van de zeven onderzochte programma's pesten daadwerkelijk terugdringen.

In het kort:

  • Onderzoek naar zeven veelbelovende programma’s
  • Leerlingen van 71 basisscholen vullen vragenlijst in
  • Vier van zeven programma’s blijken pestgedrag tegen te gaan
  • Onderzoekers adviseren verplichte bevraging leerlingen
  • Minister Slob noemt onderzoek waardevol

Het onderzoek is uitgevoerd door vijf Nederlandse universiteiten en het Trimbos Instituut, in opdracht van het ministerie van Onderwijs. Hiervoor hebben leerlingen van 71 scholen tweemaal, in het voor- en najaar, een vragenlijst ingevuld.

Volgens de onderzoekers verminderen de programma's PRIMA, KiVa en een programma voor de jongste kinderen op de basisschool (Taakspel) pesten het best binnen een schooljaar. Deze programma's zijn bedoeld voor de hele klas. Van de lespakketten die op individuele kinderen gericht zijn, blijkt Alles Kidzzz bijzonder goed te werken.

Bij de methode Kanjertraining, die op 2.500 scholen wordt gebruikt, lukt dat in veel gevallen echter niet. Ook Programma Alternatieve Denkstrategieën heeft weinig effect, blijkt uit het onderzoek.

De zeven onderzochte antipestprogramma's zijn door de Nederlands Jeugdinstituut bestempeld als mogelijk effectief. Op de lijst staan nog zes andere programma's.

Pestgedrag

Uit onderzoek blijkt ook dat ongeveer één op de veertien kinderen regelmatig wordt gepest. Een derde houdt dit geheim, terwijl 79 procent van deze kinderen al meerdere schooljaren wordt gepest. "Dat geeft aan dat de kinderen zelf bevragen essentieel is om pestgedrag op scholen in kaart te brengen", stelt hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Bram Orobio de Castro.

Orobio de Castro advissert het ministerie van Onderwijs om antipestprogramma's niet verplicht te maken voor alle scholen. "Op sommige scholen is er geen noodzaak om aan de slag te gaan met zo'n programma, simpelweg omdat er niet gepest wordt. Dat haalt ook meteen het idee dat pesten op school er 'nu eenmaal een beetje bij hoort' finaal onderuit."

Het bevragen van leerlingen over pesten zou wel verplicht moeten worden, aldus de hoogleraar. ''Want als er wél gepest wordt, dan weten vooral de leerlingen dat. En dan is er dus wat aan te doen: dat maakt dit onderzoek duidelijk."

Waardevol

Minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs) noemt het onderzoek waardevol. ''Met deze onderzoeksresultaten zijn scholen beter in staat om een methode te kiezen die echt werkt. Het laat ook zien dat de aanpak van pesten staat of valt met het goed uitvoeren van het antipestprogramma."

"De motivatie van iedereen op school is ervoor nodig om pesten echt terug te dringen", aldus de minister. "Ik ga met de sectorraden bespreken hoe scholen deze nieuwe informatie in de praktijk gaan brengen."

Ben jij leraar? Deel in de NUjij-reacties wat jouw ervaring is met pestprogramma's. 

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

Lees meer over:
Tip de redactie