Het hoger beroep in de zaak rond de "minder Marokkanen"-uitspraak van Geert Wilders gaat donderdag van start. In dit liveblog houden we je op de hoogte van de ontwikkelingen in de rechtszaal.

donderdag 17 mei om 17:34
En met dit besluit van het hof wordt dit liveblog afgesloten. We blijven de zaak op de voet volgen en zullen de beslissing van de wrakingskamer bekend maken zodra die is uitgesproken.
donderdag 17 mei om 17:32
donderdag 17 mei om 16:53
Het is nu afwachten wanneer de wrakingskamer haar besluit gaat nemen. Er is nog steeds een mogelijkheid dat dit op korte termijn gaat gebeuren. Het gerechtshof Amsterdam zegt een persbericht eruit te sturen wanneer hun beslissing volgt.
donderdag 17 mei om 16:40
"Het hof zegt dat we in ons pleidooi op de kwestie Pechtold terug kunnen komen", vervolgt Knoops. "Maar weet je wat er dan gebeurt? Dan wijzen ze dat af bij gebrek aan bewijs, want we hebben het niet kunnen onderzoeken. Wat zijn de argumenten geweest van de officier van justitie om Pechtold niet kunnen vervolgen? Als we die weten kunnen we een vergelijking maken met de zaak tegen Wilders. Is er sprake geweest van willekeur of omdat het Wilders is? Het gaat hier om de Staat. Dat zou zeer kwalijk zijn. En het hof zegt dat het allemaal niet nodig is om te onderzoeken. En als het wrakingsverzoek wordt afgewezen dan zit Wilders gevangen in deze rechtszaak."
donderdag 17 mei om 16:32
Carrie Knoops zegt in een uitgebreide reactie tegen NU.nl erg verbolgen te zijn door het oordeel van het hof. "Dat alle verzoeken zo terzijde worden geschoven is onbegrijpelijk", aldus de advocaat. "Dan is er geen sprake meer van een eerlijk proces en dan tast je het recht aan. Als de heer Wilders wordt veroordeeld voor zijn uitspraken, dan is dat zo. Dan hebben we ons daarbij neer te leggen. Maar als je de kans wordt ontnomen om een eerlijk proces te voeren, dan houdt het op."
donderdag 17 mei om 16:15
Knoops zegt in een reactie dat er met twee maten wordt gemeten. De uitspraken van Pechtold vormen volgens het OM onderdeel van het maatschappelijk debat, waarom die van Wilders dan niet. Carrie Knoops benadrukt dat ze niet willen dat de D66-politicus wordt vervolgd, maar ze willen de argumenten horen van het OM want anders kunnen ze die niet toetsen.
donderdag 17 mei om 16:08
Hiermee is voor vandaag de zitting afgesloten. Afhankelijk van het besluit van de wrakingskamer zal de zaak eventueel vrijdag worden voortgezet en anders worden overgedragen aan een ander hof.
donderdag 17 mei om 16:06
Het gerechtshof van Amsterdam zal de wraking onderzoeken. Het hof in Den Haag zegt niet te weten wanneer er een beslissing kan worden genomen, mogelijk vandaag, maar waarschijnlijk morgen.
donderdag 17 mei om 16:04
"Er is een collega van mij, en ik herhaal dat ik niet wil dat Pechtold wordt vervolgd, waar andere criteria voor gelden dan voor mij. U had ons het recht moeten geven om dat te onderzoeken. Zo kunnen wij niet aantonen dat er sprake was van ongelijkheid. U bindt ons de handen aan de rug en daarmee kan je niet zwemmen."
donderdag 17 mei om 16:02
Wilders neemt nu het woord: "Ik sta hier met grote tegenzin. Had op zijn minst een eerlijk proces verwacht."
donderdag 17 mei om 16:02
Het hof wordt dan ook in zijn volledigheid gewraakt.
donderdag 17 mei om 16:01
Knoops wijst er nogmaals op dat er sprake moet zijn van een gelijkheidsbeginsel. Wat voor Wilders geldt, moet dan ook voor Pechtold gelden. Knoops zegt dat de beslissing van het hof zo onbegrijpelijk is, dat er genoeg grond is om te wraken op basis van vooringenomenheid.
donderdag 17 mei om 15:59
Het hof heeft daarnaast volgens Knoops geoordeeld dat het OM geen verdere uitleg hoeft te geven over het aangiftetraject. "Het heeft dit eerder wel opgelegd, maar nu dit niet is gebeurd, wordt dat alsnog geaccepteerd", aldus Knoops.
donderdag 17 mei om 15:57
Het hof zegt daarnaast dat er ook geen nader onderzoek nodig is naar de kwestie Pechtold en zou daarmee blijk geven dat, wat de verdediging ook inbrengt over die zaak, het oordeel al is genomen.
donderdag 17 mei om 15:54
Volgens Knoops is er sprake van mogelijke vooringenomenheid van het hof omdat ze ervan uitgaan dat de beslissing dat Pechtold niet hoeft te worden vervolgd, terecht is.
donderdag 17 mei om 15:52
Hij zegt het hof te wraken.
donderdag 17 mei om 15:51
Geert-Jan Knoops neemt het woord.
donderdag 17 mei om 15:50
Wilders en zijn advocaten hebben overleg gehad en gaan zo hun beslissing bekend maken. Gaan ze het hof wraken of leggen ze zich neer bij het besluit dat er geen uitstel komt?
donderdag 17 mei om 15:27
De voorzitter van het hof legde uit dat de onderzoekswensen van de verdediging naar voren zijn gekomen na de laatste regiezitting (het moment voor indienen van de laatste onderzoekswensen) in deze zaak zijn genomen . Dat betekent dat er gekeken moest worden of er sprake was van een noodzakelijkheidscriterium. Dat was in dit geval niet zo. Strafrechtdeskundige Theo de Roos, de aangevers in de zaak Pechtold en ook de officier van justitie die oordeelde dat Pechtold niet vervolgd hoefde te worden, zullen dus niet worden gehoord.
donderdag 17 mei om 15:23
Het hof zegt dat zij moeten oordelen of de heer Wilders uitspraken heeft gedaan die strafbaar zijn en niet of de uitspraken van Pechtold dat zijn. De verdediging krijgt tijdens het proces de kans om te onderbouwen dat het OM geen recht had op vervolging in de zaak Wilders omdat ze dat ook niet nodig achtten in de zaak Pechtold.
donderdag 17 mei om 15:19
De verdediging kan er eventueel voor kiezen om bijvoorbeeld het hof te wraken omdat zij het vermoeden heeft dat het hof vooringenomen is. De wrakingskamer moet hier dan over beslissen over nemen waardoor de zaak alsnog vertraging oploopt.
donderdag 17 mei om 15:17
Het verzoek tot aanhouden is afgewezen. Geert-Jan Knoops zegt een half uur maximaal nodig te hebben om te overleggen.
donderdag 17 mei om 15:14
De verzoeken tot het horen van extra getuigen worden afgewezen.
donderdag 17 mei om 15:08
Het hof haalt nog even aan dat het verzoek tot aanhouding begin maart is ingediend en op basis waarvan. Het gaat om de uitspraken van Pechtold en de achterliggende reden waarom hij niet wordt vervolgd. Het OM acht dit onnodig. Net als meer inzicht van het aangiftetraject.
donderdag 17 mei om 15:05
Die hebben inmiddels plaatsgenomen.
donderdag 17 mei om 15:05
Iedereen wordt nu weer de zaal binnengelaten en is in afwachting van het hof.
donderdag 17 mei om 15:01
Alle journalisten hebben zich in de gang voor de deur van de zittingszaal verzameld in afwachting van het besluit.
donderdag 17 mei om 14:40
Het hof zegt om 15:00 uur met een beslissing te komen.
donderdag 17 mei om 13:00
Het gerechtshof zegt niet in te kunnen schatten hoeveel tijd ze nodig hebben om een antwoord te kunnen geven op het verzoek tot aanhouding. Iedereen zal op de hoogte worden gesteld als het beraad is afgelopen en mensen weer de rechtszaal in kunnen komen. Tot die tijd is de zitting geschorst.
donderdag 17 mei om 12:58
Wilders zegt te willen benadrukken dat hij niet vindt dat Pechtold moet worden vervolgd. "Net zoals ik niet zou moeten worden vervolgd", aldus de politicus.
donderdag 17 mei om 12:57
Wilders neemt weer het woord.
donderdag 17 mei om 12:55
Wilders zegt hier nog wat aan te willen toevoegen, maar het hof geeft eerst Knoops de kans zijn verhaal af te maken.
donderdag 17 mei om 12:54
Knoops gaat nog in op de opmerking van de officier van justitie dat de verdediging alle kans heeft gehad en nog krijgt een goede verdediging te voeren. "Mind you, er is 85 procent van onze verzoeken afgewezen", aldus Knoops. "Kans heeft niks te maken met doorbreken van zwijgrecht van mijn cliënt."
donderdag 17 mei om 12:52
Wilders voegt daaraan toe dat hij een goede advocaat heeft en dat Geert-Jan Knoops uitstekend het woord voor hem kan voeren.
donderdag 17 mei om 12:49
Wilders reageert kort: "Ik hoor hier niet te staan en dus beroep ik me op mijn zwijgrecht. Het OM probeert de vrijheid van meningsuiting te knevelen. Daarom werk ik hier niet aan mee. Ik hoor hier niet te staan. Antwoorden geef ik in de Tweede Kamer waar dit debat moet worden gevoerd en niet hier."
donderdag 17 mei om 12:48
Het OM sluit haar verhaal af.
donderdag 17 mei om 12:47
Verder vindt de officier van justitie dat de vragen die de verdediging nog heeft over de aangiften, geen bijdrage leveren aan het geven van een antwoord op de vraag of de opmerkingen van Wilders wel of niet strafbaar zijn. Juridisch dus onnodig.
donderdag 17 mei om 12:45
Het OM zegt dit al voldoende te hebben gedaan en het niet nodig te achten om nog verder in detail te treden.
donderdag 17 mei om 12:43
De officier van justitie gaat nu in op het aangiftetraject. Hiermee wordt bedoeld hoe de aangiften tot stand zijn gekomen. Zijn mensen bijvoorbeeld gestimuleerd om aangifte te doen? Zo ja, is dat dan wel wetmatig? Zijn mensen niet onder druk gezet? Volgens Knoops blijkt dat uit getuigenverklaringen.
donderdag 17 mei om 12:38
Artikel 137d gaat over aanzetten tot haat en discriminatie. Wilders wordt op basis van beide wetsartikelen vervolgd. Knoops wilde weten waarom Pechtold niet is vervolgd volgens artikel 137d. De officier van justitie legt uit dat het OM dat dus bepaalt. "En op grond van artikel 137c, te weten groepsbelediging, is er in het geval van Pechtold geen strafbaar feit gebleken en is er dus afgezien van vervolging." Het OM herhaalt nu weer de woorden die zij in april ook al uitte. "De twee zaken staan op zich. De uitspraken zijn anders van aard."
donderdag 17 mei om 12:33
De officier zegt dat het OM uiteindelijk bepaalt welke uitspraak, zoals die van Pechtold, onder welk eventueel strafbaarfeit dit valt. "En niet de inhoud van de aangifte", aldus de officier. In de zaak tegen Pechtold was dat 137c van het wetboek van strafrecht, wat neerkomt op groepsbelediging.
donderdag 17 mei om 12:28
De officier vraagt nog aan Wilders of hij wat wil zeggen. "Bepaald niet", zegt de politicus.
donderdag 17 mei om 12:28
"Verdachte heeft in eerste aanleg (de rechtszaak) de kans gehad, en nu ook weer in tweede aanleg, hoe de woorden 'minder Marokkanen' moeten worden uitgelegd", aldus de officier. "Verdachte heeft tijdens de rechtszaak hier niet inhoudelijk op gereageerd en heeft ook nu laten weten zich op zijn zwijgrecht te beroepen."
donderdag 17 mei om 12:24
De officier zegt dat hem een woordje in het betoog van de verdediging is opgevallen. Het woordje kans. "De gedaagde moet de kans hebben zich goed te kunnen verdedigen", herhaalt het OM de woorden van de advocaat Geert-Jan Knoops.
donderdag 17 mei om 12:23
Het hof maakte destijds de beslissing pas op de zitting een oordeel te vellen over een eventuele aanhouding. Dat is dus vandaag.
donderdag 17 mei om 12:21
Het OM antwoordde eveneens in april op het verzoek om meer inzicht te geven in het aangiftetraject tegen Wilders. Toen werd er geantwoord dat alles volgens de regels is gegaan en er voldoende informatie is verstrekt aan de verdediging.
donderdag 17 mei om 12:20
"Wat is nou de reactie van het OM?", zegt de officier. "Wij hebben in april al gereageerd op het verzoek tot een extra regiezitting. Toen zeiden wij de vergelijking tussen de uitspraken van Pechtold en Wilders niet als zodanig te zien. Dit zijn op zichzelf staande zaken en dus is een aanhouding niet nodig."
donderdag 17 mei om 12:16
De officier gaat nu op de kwestie-Pechtold. Hij herhaalt de woorden van de verdediging: "Waarom Wilders wel vervolgen en de andere politici, Pechtold, Samsom en Spekman niet?"
donderdag 17 mei om 12:15
Er is volgens de officier van justitie al aanvullend onderzoek verricht in aanloop naar het hoger beroep. Met deze informatie moeten alle partijen in staat zijn om tot een goed vervolg van de zaak over te kunnen gaan en dus is uitstel niet nodig volgens het OM.
donderdag 17 mei om 12:12
Volgens de officier moet er naar de aanklacht worden gekeken. Het draait daarbij om twee woorden: minder Marokkanen. "En hoe moeten die woorden uitgelegd worden?", aldus het OM. "Waren die onderdeel van een maatschappelijk debat, of onnodig grievend?"