Achtergrond

Waarom leraren in het basisonderwijs staken

Leraren in het basisonderwijs staken middels een zogenoemde estafettestaking. Waarom is deze staking nodig en hoe ziet een gemiddelde werkdag in het basisonderwijs eruit? Een leraar en een directeur leggen uit. 

Lerares voor groep 4 Anne Jansen (26) is een van de leraressen die in maart staakte. Hoewel ze al een aantal jaar bij basisschool de Archipel in Amsterdam werkt, woont ze in Rotterdam.

"Ik verdien te weinig om een appartement in Amsterdam te kopen, teveel voor sociale huurwoning en te weinig voor een eigen huurwoning", aldus Jansen.

Lange reistijden zijn niet het enige gevolg van het ver weg wonen van de school. Hoewel de 2.498 bruto per maand al geen vetpot was, is ze 350 euro per maand reiskosten uit eigen portemonnee kwijt. Toch is het geld niet de hoofdzakelijke reden om te staken.

"Ouders denken soms dat we vooral staken om meer loon, het gaat bij mij vooral om de werkdruk", zegt Anne. Als voorbeeld noemt de lerares een klas van vorig jaar, met 31 kinderen. "Ik was de volle twee weken van de kerstvakantie bezig met rapporten maken."

"Bij zulke grote klassen kan je ook moeilijk elke leerling de aandacht geven die hij of zij verdient. Die tientallen kinderen hebben natuurlijk niet allemaal hetzelfde niveau. Naast de tijd, heb ik ook niet de fysieke ruimte om de klas in groepjes op te delen. Je instructie richt je dan toch op je zwakkere leerlingen. Dat is natuurlijk niet eerlijk naar de 'pluswerkers', ze zouden zich veel meer kunnen ontwikkelen."

De te hoge werkdruk heeft volgens Jansen ook gevolgen voor het onderwijs dat de kinderen krijgen. "Een onderwijsassistent zou al heel veel helpen. Ik had vorige week bijvoorbeeld een zij-instromer, die niet op tablets kon werken. Ik heb dan nauwelijks tijd om haar even goed de tablets uit leggen waarop we werken."

Hoe ziet een maandag van Anne eruit?

"Elke dag ben ik om 6.05 uur de deur uit. Ik moet twee treinen en een tram nemen om bij de school te komen. Ik gebruik meestal de treinreizen om nog te werken: We moesten nu twee artikelen lezen over huiswerk maken. De directie wil een 'huiswerkbeleid' en voor de vergadering moesten we dus die artikelen lezen."

"Om 7.45 uur ben ik in het lokaal en zet ik wat dingen klaar. Om 8.05 hebben we een briefing met alle leraren. Dan bespreken we kleine bijzonderheden. Vandaag liep een vrouw van Snappet (over computeronderwijs red.) mee over het gebruik van tablets in onze klas, dus dat hebben we kort besproken, en het huiswerkbeleid."

"Om 8.15 uur gaan de deuren open, ik geef iedereen een hand. Om 8.30 uur is iedereen binnen. Doordat de vrouw van Snappet meeliep was het schema iets door de war, en waren sommige kinderen dus heel onrustig en druk. Ze luisteren dan iets minder goed of blijven niet zitten."

"Normaal eten we om 10.15 uur fruit, nu gingen we om 10.30 uur naar buiten en aten we pas om 10.45 uur fruit."

"Om 12.00 uur is de lunchpauze voor kinderen, dan lees ik ze voor, vandaag bijvoorbeeld een boekje in het Engels. Om 12.20 uur gaan ze een half uur naar buiten. Dat is eigenlijk mijn pauze, maar de kinderen hebben nog hulp nodig met jassen aandoen enzovoort. Dus eigenlijk is mijn pauze meestal maar twintig minuten."

"De kinderen op onze school gaan niet meer tussendoor naar huis."

"Om 12.50 uur zijn de kinderen weer binnen. We hebben klassikaal pesten besproken, omdat daar wat problemen mee zijn. Daarna heb ik een soort geschiedenisles gegeven die ik had voorbereid met een thema: jagers en boeren. De rest van de dag daarmee bezig geweest, een paar kinderen hebben een stukje opgevoerd."

"Om 13.30 uur had ik een nabespreking met de vrouw van Snappet. Een collega kon even invallen en op de klas letten."

"Om 14.30 uur moest iedereen de tafels opruimen, en zijn alle kinderen naar huis gegaan."

"Rond 15.15 uur kon ik beginnen met wat taken. Ik heb de themalessen voor geschiedenis en aardrijkskunde voorbereid. Daarna de spellingsles, dat gaan we morgen met een spel doen. Daar moest ik dingen voor uitprinten. Helaas lagen de printers eruit dus moet ik morgen eerder naar school gaan om te printen."

"Om 16.37 uur heb ik de trein naar huis. Dan ben ik om 17.40 uur thuis. Er zijn altijd nog wel dingen te doen thuis in de avond. Vanavond moet ik nog een bericht sturen naar alle ouders via Parnassys, een soort Facebook voor ouders en leraren."

"Ik laat vanavond een paar dingen liggen, om de werkdruk wat te verlagen. Maar als je zou willen kan je de hele avond nog door. Vanavond moet ik eigenlijk nog werkjes nakijken, en de leerlingen in ons systeem in nieuwe niveaus indelen."

Directeur

Niet alleen leraren staken. Ook directeuren vragen aandacht voor de werkomstandigheden in het onderwijs, zoals Hilde Woort (42), van de Frits Bodeschool in Urk.

Woort ziet vooral de werkdruk als groot probleem. Haar school doet veel om efficiënter te werken en daarmee meer zelfstandigheid te geven aan de leerlingen. Ze werken op de Frits Bodeschool met het systeem van 'lean'.

Woort legt uit dat met dit systeem leerlingen zelfstandiger werken dan op andere basisscholen. Leerlingen stellen doelen op, bijvoorbeeld een cijfer voor wiskunde, die ze voor zichzelf en met de klas willen halen. De leraar begeleidt hen enkel om dit te bereiken. 

"Een kind op mijn school kan je precies vertellen wat hij doet, waarom hij dat doet en wat hij nodig heeft om dat te doen", aldus Woort. Ook op ouderavonden vertelt het kind zelf aan de ouders hoe het gaat, met de leraar begeleidend erbij.

Maar ondanks dat de leerling zelfstandiger werkt is de werkdruk voor leraren te hoog, vindt Woort. "Ik zie de werkdruk zo toenemen dat steeds meer leraren een burn-out krijgen. Het privéleven en de gezondheid gaan eronder leiden en daarom ga ik staken."

Ze vertelt dat er ontzettend veel administratie bijkomt in het onderwijs. Zo wilde de directeur broodjes kroket voor leraren bestellen die lange dagen moesten maken. Om dat te regelen moeten eerst formulieren worden ingevuld, om vervolgens te laten goedkeuren of de broodjes binnen de werkkostenregeling passen.

Omdat Woort kinderen heeft werkt ze vier ochtenden in de week op een contract van 24 uur. "Maar ik kan me geen week meer herinneren dat ik 's middags daadwerkelijk klaar was. Als ik bijvoorbeeld zaterdagochtend of vrijdagavond naar school ga, dan ben ik nooit alleen." 

Het werk houdt nooit op, vertelt Woort. Op vakantie heeft ze ook altijd haar laptop en agenda mee en wordt ze regelmatig gebeld.

Voor Woort is het salaris geen direct probleem, maar ze wil wel dat er aandacht aan wordt besteed. Dit omdat het onderwijs volgens de directeur ondergewaardeerd wordt in de maatschappij. Ze ziet in de praktijk dat mensen niet meer enthousiast zijn voor het leraarsvak. "Je ziet weinig aanmeldingen op PABO's en we krijgen maar weinig stagiairs."

De keuze van Woort om te staken is echter niet onomstreden. "Urk is een christelijk dorp. Staken is hier 'not done', want je moet je enigszins onderdanig aan de overheid opstellen."

Een dinsdag van Hilde

"Om 7.15 uur stap ik meestal op de fiets en dan ben ik om 7.30 uur op school. Vandaag was ik een kwartiertje eerder omdat ik mijn dochter had uitgezwaaid, die op excursie ging.

Zodra ik op school kom zet ik koffie en ga ik van 7.45 uur tot 8.30 uur alle leraren af. Ik probeer iedereen even te zien, de leerdoelen van de klassen te bekijken, en met een aantal collega's een gesprek te voeren. Vanuit die gesprekken komt vaak veel boven dat je dan meteen op kan pakken. Het lukt niet om iedereen af te gaan op een dag, maar aan het eind van de week hoop ik iedereen gesproken te hebben. 

Vandaag ben ik gebeld over een nieuwe leerling die op onze school wordt geplaatst. Om zijn overplaatsing te regelen moet ik contact opnemen met de vorige school van het kind, om een zogenaamd onderwijskundig rapport te bemachtigen.

Om 8.30 uur hebben we een teamsessie waarin we de speerpunten van de docenten bekijken. Om 8.45 uur beginnen de lessen. Om 9.00 uur zet ik pas mijn laptop aan, zodat ik eerst al die zaken kan afhandelen.

Van 9.00 uur tot 10.15 uur werk ik door mijn mailtjes en krijg ik de meeste telefoontjes. Vandaag werd ik gebeld over een storing in het kopieerapparaat. Met de telefoon in de ene hand, probeer ik dan met de andere hand dat apparaat te repareren.

Van 10.15 uur tot 10.30 uur hebben we pauze. Daarna begin ik aan mijn kerntaken. Deze week zijn er oudergesprekken en moet ik onder meer de juiste formulieren voor de leraren regelen. Daarnaast zit ik in twee commissies in een vereniging van scholen.

Ik ben gebeld door de vorige school van die leerling die ik moet plaatsen. Het rapport dat ik nodig heb blijken ze niet te bezitten, dus moet ik bellen met nog een andere school. Ook zijn broertje komt blijkbaar mee naar onze school, dus dat moet ik ook regelen.

Een leraar in een ander gebouw van onze school blijkt een probleem te hebben. Daar moet ik naar toe fietsen om te helpen. Dat afhandelen kost me drie kwartier. 

Aan het eind van de ochtend gaf een kleuter over in de klas. De leraar is dat gaan schoonmaken maar de andere dertig kleuters in dat lokaal moeten even opgevangen worden. Ook moet ik regelen dat het kind wordt opgehaald door de ouders. 

Om 12.15 uur begint de middagpauze en om 12.30 uur probeer ik thuis te zijn. Maar vandaag kwam een leraar langs die over de oudergesprekken wil praten. Ook wil een ouder over haar gezinssituatie praten, daar zeg je natuurlijk geen 'nee’ tegen. Uiteindelijk ben ik om 13.10 uur de deur uit.

Om 13.30 uur ben ik thuis, eet ik een broodje en ga ik verder met werken. Straks komen de kinderen thuis en dan stop ik weer even, maar van 19.00 uur tot 20.30 uur ben ik nog wel bezig. Deze week heb ik nog een afspraak en die wil ik ook voorbereiden."

Lees meer over:
Tip de redactie