De verklaring die oud-commando Marco Kroon naar buiten heeft gebracht over de toedracht van een geweldsincident in Afghanistan, waarbij hij betrokken was, heeft donderdag veel vragen opgeroepen. Kroon zegt die vragen niet te kunnen beantwoorden in het belang van de staatsveiligheid.

Kroon had het geweldsincident meteen moeten melden, vindt minister Ank Bijleveld van Defensie.

Ze wil verder haar mening niet geven over Kroons relaas. Het is volgens haar aan het Openbaar Ministerie om hiernaar te kijken. ''Het is wel zo dat ik het normaal vind dat mensen, als er iets dergelijks gebeurt, het metéén melden en dat is ook het beleid bij Defensie. En dat is in dit geval niet het geval'', aldus Bijleveld.

Toen het verhaal vorig jaar bij Defensie bekend werd, is het volgens de minister meteen aan het OM gemeld.

Defensie

Een woordvoerder van Defensie liet eerder op donderdag weten aan NU.nl dat een militair die tijdens een missie geweld gebruikt, dat zo snel mogelijk melden bij zijn of haar commandant. Ook als het een geheime missie betreft.

"De heer Kroon heeft in 2017 een melding gedaan van het gebruik van geweld in Afghanistan tijdens een geheime operatie in 2007", vertelt een woordvoerder. "Daar was bij Defensie op dat moment niets van bekend. Op basis van die informatie heeft Defensie contact gehad met het Openbaar Ministerie (OM) en is de Tweede Kamer in januari van dit jaar vertrouwelijk geïnformeerd."

Defensie zegt verder niet inhoudelijk te kunnen reageren op de kwestie.

Vijandig

Het AD publiceerde donderdag een verklaring van Kroon. De met de Militaire Willems-Orde onderscheiden oud-commando heeft naar eigen zeggen een vijandige Afghaanse commandant doodgeschoten die hem gevangen had gehouden en had gemarteld. 

Kroon zegt het incident jarenlang stil te hebben gehouden uit angst voor een veiligheidslek of een officieel onderzoek dat de voortgang van de militaire operatie in gevaar had kunnen brengen. 

De verklaring van Kroon roept volgens sommige deskundigen veel vragen op. Eimert van Middelkoop, minister van Defensie ten tijde van het incident, noemde het verhaal van Kroon in het tv-programma Goedemorgen Nederland "onduidelijk" en zei zich af te vragen of de militair getraumatiseerd is en hulp nodig heeft.

Ernstig incident

Ook militair deskundige Peter Wijninga van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) vindt dat Kroon prangende vragen niet afdoende heeft beantwoord.

Zo zou Wijninga meer willen weten over de gevangenneming van Kroon, die plaatshad voordat de militair iemand om het leven bracht. "Wat waren de omstandigheden? Was hij alleen? Is hij gescheiden geraakt?", vraagt Wijninga zich af. "Als hij een paar dagen gevangen heeft gezeten, dan is dat een ernstig incident en zou zijn eenheid groot alarm hebben moeten slaan."

Dat de gevangengenomen Kroon op enig moment vrijgelaten wordt, vindt Wijninga opmerkelijk. ''Militairen werden niet zomaar vrijgelaten. Ze werden of een kopje kleiner gemaakt, of gebruikt als gijzelaar in onderhandelingen." Het roept bij de expert de vraag op of hij wel als militair vastzat. ''Liep hij mogelijk in burger? Was hij dan op missie als burger? Of was hij gewoon in z'n eentje op pad?"

Kroon benadrukte later op de dag bij de NOS dat hij "het van de daken zou willen schreeuwen", maar dat dat niet kan, omdat hij dan staatsgeheimen zou prijsgeven. 

Het Openbaar Ministerie (OM) geeft geen inhoudelijke reactie op de verklaring die de militair heeft gegeven. ''Wij wachten op de uitkomst van ons onderzoek", aldus een woordvoerder van het OM in Arnhem, waar de militaire kamer van de rechtbank zit. Ze kon niet zeggen of de verklaring van Kroon in dat onderzoek wordt meegenomen. ''In ons onderzoek nemen we alles wat nodig is mee", stelt ze.

Cocaïne

Kroon voelt zich gedwongen zijn verhaal te vertellen naar aanleiding van negatieve speculaties over zijn persoon, die volgens hem de ronde begonnen te doen toen bekend werd dat het OM zijn handelen in Afghanistan onderzoekt. "En daar heb ik hele slechte ervaringen mee een aantal jaren geleden."

Kroon doelt daarmee op het feit dat hij in 2010, toen hij een café in Den Bosch had, werd vervolgd wegens overtreding van de opiumwet en de Wet wapens en munitie. Hij werd vrijgesproken van het bezit van cocaïne.