Mogelijk zijn meer dan honderd oud-medewerkers van Defensie overleden als direct gevolg van het werken met het uiterst giftige en kankerverwekkende Chroom-6. Dat bevestigt  advocaat Rob Bedaux, die opkomt voor circa honderd andere ex-medewerkers, aan NU.nl

Dinsdag zal hij de kwestie naar voren brengen in een pleidooi voor de rechtbank in Maastricht.

Bedaux baseert zich op een onderzoek dat zijn cliënten hebben uitgevoerd naar de situatie van hun oude collega's. Die werkten net als zij op een zogeheten POMS-site in Nederland, waar NAVO-materieel werd onderhouden en opgeslagen. Op de terreinen werden onder meer legervoertuigen gestraald met grit dat Chroom-6 bevatte.

Omdat het grit steeds werd gerecycled, kwam er een steeds hogere concentratie Chroom-6 in, aldus Bedaux.

Onderzoek

Zijn cliënten ontdekten dat 84 van hun vroegere collega's zijn overleden, meestal aan kanker en op een relatief jonge leeftijd tussen de vijftig en zestig jaar. Omdat het onderzoek beperkt was tot vier van de vijf POMS-terreinen, zal het werkelijke aantal doden volgens Bedaux dan ook nog wat hoger zijn. De advocaat heeft van alle 84 overledenen de gegevens. 

Het aantal doden is hoog, stelt hij. Tal van andere onderzoeken geven volgens hem ook aan dat onder mensen die met Chroom-6 werkten, een vijftien keer hogere sterfte is dan gemiddeld. Eén Amerikaans onderzoek stamt al uit 1948. In een fabriek met Chroom-6 stierf ruim 21 procent van de 1.445 werknemers aan kanker aan de luchtwegen, terwijl dat statistisch 1,4 procent zou moeten zijn, aldus Bedaux.

Vergoeding

Bij de vijf POMS-sites werkten in het verleden ongeveer 2.500 mensen, van wie zich zeshonderd ziek hebben gemeld. Inmiddels hebben 286 betrokkenen een vergoeding gekregen op basis van een coulanceregeling die het ministerie van Defensie instelde. Zij ontvingen maximaal 15.000 euro, afhankelijk van hun situatie.

De raadsman wil de bewijslast omkeren. Hij vindt dat niet de slachtoffers hoeven aan te tonen dat ze door Chroom-6 ziek zijn geworden, maar dat Defensie moet bewijzen dat het gevaarlijke spul niet de oorzaak is van hun ziekte.

Het belangrijkste is in zijn ogen dat Defensie al die jaren medewerkers niet goed heeft ingelicht over de gevaren. En wetende dat ze zijn blootgesteld aan kankerverwekkende stoffen, zijn betrokkenen niet medisch gevolgd, terwijl dat verplicht is volgens Europese richtlijnen, aldus Bedaux.

In 60 seconden: Wat is chroom-6?
60
In 60 seconden: Wat is chroom-6?

Signalen

Het ministerie van Defensie vindt het verschrikkelijk dat een groep oud-collega's ziek is. De signalen zijn volgens Defensie serieus genomen en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is gevraagd om onderzoek te doen naar het gebruik van Chroom-6 en CARC.

Defensie hoopt dat er snel duidelijkheid komt voor alle betrokkenen, meldt een woordvoerder vrijdag naar aanleiding van het particuliere onderzoek. De woordvoerder gaat niet in op de aantallen. Dinsdag zal de Staat in de zaak van Bedaux verweer voeren voor de rechtbank in Maastricht. Minister van Defensie Ank Bijleveld noemt het "akelig" dat oud defensiemedewerkers mogelijk ziek zijn geworden door Chroom-6.

Het RIVM onderzoekt of er een verband is tussen de gezondheidsklachten en de blootstelling aan de gevaarlijke stoffen. Omdat het een groot onderzoek is, duurt het langer dan verwacht. Volgens het RIVM is het in het voorjaar van 2018 klaar. Een speciale commissie houdt - met vakbonden, onafhankelijke experts en Defensie - toezicht op het onderzoek.

Gevaar

Chroom-6 is een zeer giftige, zelfs kankerverwekkende stof die bovendien zeer slecht voor het milieu is. Defensie gebruikte de stof in de chroomhoudende verf en lak om straaljagers en ander defensiematerieel tegen roest te beschermen. 

Bij het spuiten van de verf en schuurwerkzaamheden aan het materieel, komt de giftige chroomstof vrij. Als iemand maar een klein beetje inademt kan dat veel ongemakken veroorzaken. Het kan leiden tot neusbloedingen, huiduitslag, maagzweren en zelfs lever- en nierschade of longkanker.

Niet alle chroom is overigens schadelijk voor de gezondheid. Het zit in zeer lage concentratie in het drinkwater en Chroom-3 is zelfs een onmisbare voedingsstof. Het komt voor in veel voedsel, zoals groente, fruit en granen. Een tekort kan diabetes veroorzaken.

Verf met daarin Chroom-6 verwerkt is niet te koop in de winkels voor consumenten.