Van de vierhonderd chemische- en andere bedrijven waarbij een groot veiligheidsrisico bestaat, hebben meer dan de helft de veiligheidsregels niet goed in acht genomen in de afgelopen twee jaar.

Uit een inventarisatie die de Volkskrant maakte op basis van inspectierapporten, blijkt dat het bij een vijfde tot een kwart van de ondernemingen gaat om middelzware tot zware overtredingen.

De krant meldt dat bij zeker vijf bedrijven die de regels overtraden de productie moest worden gestaakt omdat een ernstig ongeval dreigde. Het bekendste bedrijf op de lijst waarbij productie tijdelijk werd gestaakt door een veiligheidsrisico is AkzoNobel. Het ging hierbij om AkzoNobel Industrial Chemicals in Europoort.

Pas na het nemen van maatregelen om lekkages of explosierisico's, waarbij de veiligheid van werknemers mogelijk gevaar liep, op te lossen kon weer een herstart plaatsvinden.

Vooral in Zuid-Brabant werden overtredingen geconstateerd bij risicobedrijven. 77 procent van deze bedrijven nam de veiligheidsregels niet goed in acht, volgens cijfers die de de Volkskrant inzag. In Zuid-Holland/Zeeland gaat het om 63 procent van de bedrijven. 

Regelgeving

Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid in Nijmegen, zegt in de krant dat het bij veel van deze overtredingen gaat om 'overbodige regelgeving met veel papieren rompslomp'. "Maar er zijn zeker genoeg bedrijven met zulke kleine winstmarges, zoals in de op- en overslag en chemische afvalverwerking, dat ze de randen van de veiligheidsregelgeving opzoeken en dat ook nog goed verborgen weten te houden voor de overheid. Zeg maar de Chemie-Packs van deze tijd."

Chemie-Pack werd in januari 2011 getroffen door een enorme brand op het terrein in Moerdijk waar honderden containers met chemicaliën stonden. De brand ontstond doordat een medewerker een bevroren pomp met een gasbrander probeerde te ontdooien. 

Vervuild

Door de brand en de bestrijding ervan raakten de bodem en sloten op het industrieterrein in Moerdijk ernstig vervuild. De schade is beraamd op 70 miljoen euro en de gevolgen voor het milieu door de vervuiling waren groot. Veel mensen hebben melding gemaakt van gezondheidsklachten.

Drie directieleden van Chemie-Pack werden veroordeeld tot taakstraffen en voorwaardelijke gevangenisstraffen omdat zij volgens de rechter onvoorzichtig en onachtzaam hebben gehandeld.

Onrust

Ook andere incidenten zorgden de laatste jaren voor onrust in de omgeving van chemische bedrijven. Zo werd begin vorig jaar bekend dat sinds 21 november 2015 in Moerdijk een giftig gas in de atmosfeer lekte bij Shell in Moerdijk doordat een installatie die bij reparatiewerkzaamheden is opengezet en niet werd gesloten.

Shell zei echter dat geen sprake was van langdurige blootstelling en hoge concentraties van de stof ehyleenoxide en dat de gezondheid van mensen in de buurt niet in gevaar was.

Een ander recent incident vond plaats bij de zogeheten Delrin-fabriek van DuPont. Daar lekte in 2016 meerder malen de kankerverwekkende stof formaldehyde uit de fabriek.

Inspecties

Volgens belangenvereniging evofenedex is het vervoer van gevaarlijke stoffen in Nederland het veiligst ter wereld, doordat bij handels- en productiebedrijven duizenden veiligheidsadviseurs werken. Ook goede en regelmatige inspecties dragen hier aan bij volgens de organisatie. Die inspecties blijven belangrijk, stelt evofenedex.

De Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) laat in een reactie weten dat uit rapportages op te maken valt dat de afgelopen drie jaar een sterke daling van het aantal overtredingen te zien is. Ook is er volgens VNCI-directeur Colette Alma sprake van "een verbetering van de naleving".

VNCI stelt op basis van het rapport 'Staat van de Veiligheid 2015' dat van de geconstateerde overtredingen bijna 70 procent in de lichtste categorie valt. Het zou dan veelal gaan om administratieve tekortkomingen. "Het aantal door de overheid als ernstig gekwalificeerde overtredingen bleef met 2 procent zeer laag", aldus VNCI.

Dijksma

Sharon Dijksma, staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, stelt dat de inspecteurs er bovenop zitten. "Juist omdat veiligheid de allerhoogste prioriteit heeft."

Daarom zijn er zes regionale milieu-inspectiediensten in het leven geroepen die samen met de arbeidsinspectie en de brandweer bedrijven scherp houden en vaker controleren. Dijksma: "Omdat er steeds beter wordt gekeken, worden ook meer overtredingen opgespoord. Dat zijn in de meeste gevallen administratieve overtredingen, maar als het zwaarder is, grijpen ze direct hard in. Door bijvoorbeeld een bedrijf stil te leggen."