Volkert van der Graaf hoeft niet terug de gevangenis in. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam maandag bepaald. Volgens de rechter heeft hij zich gehouden aan zijn meldplicht. 

Het Openbaar Ministerie heeft volgens de rechtbank niet duidelijk kunnen maken waarom er geen basaal inzicht in situatie van Van der Graaf is. "Uit zijn antwoorden blijkt inzicht in zijn leefsituatie", aldus de rechter. "Hoewel het contact niet goed liep."

De moordenaar van Pim Fortuyn zou zich volgens het OM niet constructief op hebben gesteld in de gesprekken met de reclassering. Het OM eiste daarom dat Van der Graaf voor een jaar de cel in moest voor het schenden van de voorwaarden van zijn tijdelijke invrijheidstelling. 

Van der Graaf kreeg voor de moord op Fortuyn achttien jaar gevangenisstraf opgelegd. In mei 2014 kwam hij voorwaardelijk vrij. Een van die voorwaarden was dat hij zich elke drie weken bij de reclassering moet melden.

Laten struikelen

Volgens Van der Graaf zocht het OM een stok om hem te slaan. "Ze willen me laten struikelen", antwoordde hij stellig op de vraag van de rechter op 23 januari. ''Het contact met reclassering en het Openbaar Ministerie ervaar ik als buitengewoon onveilig."

Tegen de uitspraak is geen beroep mogelijk.

Verklaring

Het OM verklaarde tijdens de laatste zitting dat sinds medio 2015 nagenoeg elk gesprek bij de reclassering begon met een door Van der Graaf voorgelezen verklaring waarin hij aangaf geen nut te zien in het gesprek.

Openbaar Ministerie: "Het OM ziet een patroon van het wel geven van een antwoord, maar niet op de gestelde vraag van het geven van standaardantwoorden, van het ontwijken van vragen; van het niet actief meewerken aan het toezicht; van het betwisten van de relevantie van vragen én van zijn verplichtingen; van het uitlokken van discussies die de aandacht van de inhoud van het toezicht afleiden", aldus de officier van justitie.

"Van der Graaf belet de reclassering inzicht te krijgen in zijn persoon en ontneemt reclassering en OM en daarmee de maatschappij de mogelijkheid in te schatten of hij in de toekomst opnieuw in de fout zou kunnen gaan. Dat is het verwijt dat het OM hem maakt en dat is de reden dat zijn invrijheidstelling moet worden herroepen."

Moeizaam

De rechtbank is het daarmee niet eens. "Hoewel sprake is van een moeizaam reclasseringscontact, heeft Van der Graaf wel basaal antwoord gegeven op de vooraf overeengekomen vragen", aldus de rechtbank.

"In eerdere civiele procedures huldigde het Openbaar Ministerie steeds het standpunt dat een basaal zicht op de re-integratie voldoende is. Het Openbaar Ministerie heeft niet duidelijk kunnen maken waarom dat eerder ingenomen standpunt moet worden verlaten."

"De rechtbank oordeelt dat Van der Graaf dus heeft voldaan aan zijn meldplicht en dat er daarmee geen sprake is van overtreding van een van de voorwaarden van zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling."