Nederlandse militair heeft zich waarschijnlijk aangesloten bij IS

Een actief dienende Nederlandse militair is waarschijnlijk onlangs naar Syrië vertrokken om zich daar aan te sluiten bij terreurbeweging IS. 

Defensie heeft hier aanwijzingen voor. Het gaat om een 26-jarige sergeant van de Koninklijke Luchtmacht. 

Dat meldt het ministerie van Defensie in Den Haag donderdagochtend. Defensie heeft de militair geschorst en zijn toegang tot informatie, systemen en locaties ingetrokken. Het Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen.

Defensie zelf bekijkt eventuele schade of risico’s die samenhangen met de functie van de militair en neemt waar nodig maatregelen. Het is de eerste keer dat een actief dienende Nederlandse militair uitreist.

''Het spreekt voor zich dat uitreizen en zich aansluiten bij ISIS onaanvaardbaar, en bovendien strafbaar is'', stelt minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie). ''Elk geval van radicalisering is er één te veel. Het is wrang als blijkt dat iemand zich aansluit bij het kwaad, terwijl collega's hun leven wagen voor de vrijheid van een ander.''

Achtergrond

Hoe Defensie tot de aanwijzingen is gekomen en wat de aard van de aanwijzingen zijn dat de militair zich waarschijnlijk bij IS heeft aangesloten, doet het ministerie ook geen uitspraken

RTL Nieuws meldt op basis van bronnen dat de militair op vliegbasis Gilze-Rijen zou hebben gewerkt. Dat is de helikopterbasis van de luchtmacht. Defensie zou de man hebben geschorst en zijn toegang tot alle systemen en locaties hebben ingetrokken.

Onderzoek

De MIVD doet onderzoek naar radicalisering met militaire relevantie. Dat wil zeggen, gericht tegen Defensie of vanuit Defensie. Onderzoek naar radicalisering richt zich op herkenbaar, feitelijk gedrag en feitelijke omstandigheden.

Maar dat gedrag is er niet altijd. Volgens de MIVD is radicalisering dan ook niet altijd zichtbaar. Herkenningspunten zijn bijvoorbeeld een lidmaatschap of steun aan radicale organisaties of mensen, leugenachtig gedrag en stiekemdoenerij.

Ook het verzwijgen van informatie met de bedoeling te misleiden is een teken, net als reizen naar verdachte locaties en het aanschaffen van wapens en uitrusting.

Volgens Defensie ontwikkelt iemand die terroristische daden wil plegen zich meestal in die richting. Dat gebeurt in de sociale sfeer en gevoed door organisaties of groeperingen, met het bijbehorende gedrag. Maar soms ontstaat radicalisering in een isolement. Bij zo'n eenling of 'lone wolf' blijft het herkenbare gedrag vaak achterwege en is radicalisering lastig te signaleren.

Niet te zeggen

In welke categorie de 26-jarige luchtmachtsergeant valt, is nog niet te zeggen. Het onderzoek loopt nog. Daarom wil Defensie ook nog niet kwijt wat voor werk de sergeant deed en over welke gevoelige informatie hij kon beschikken.

Militairen ondergaan veiligheidsonderzoeken, omdat ze een vertrouwelijke functie bekleden. Er moet worden voorkomen dat er rotte appels binnenkomen of dat militairen chantabel of op een andere manier kwetsbaar zijn. De MIVD voert de veiligheidsonderzoeken voor militairen uit. Zo'n screening moet ook de sergeant hebben ondergaan.

Video: Reactie minister Ard van der Steur

Altijd onwenselijk

Minister Ard van der Steur Veiligheid en Justitie) sluit zich aan bij de woorden van Hennis. "Het uitreizen van mensen naar conflictgebieden zoals Syrië en Irak is altijd onwenselijk'', aldus Van der Steur in een eerste reactie.

"Natuurlijk is dat zorgwekkend, maar dat geldt ook voor alle andere uitreizen'', aldus de bewindsman. Hij benadrukt dat de regering er alles aan doet om mensen tegen te houden.

Van der Steur wil niets kwijt over de mogelijke vervolging van de verdachte 26-jarige sergeant. Hij wijst op het lopende onderzoek.

De in militaire zaken gespecialiseerde advocaten Michael Ruperti en Sébas Diekstra zeggen dat de sergeant een levenslange gevangenisstraf of een straf van dertig jaar boven het hoofd hangt.

Onwenselijk

"Het is zeer onwenselijk en niet te begrijpen dat een Nederlandse militair zich kennelijk aangetrokken voelt tot het gedachtengoed van IS", reageert voorzitter Jean Debie van de Vakbond voor Burger en Militair defensiepersoneel (VBM).

"Het is ook buitengewoon dat deze 26-jarige sergeant de stap heeft genomen om zich aan te sluiten bij een organisatie waarmee de westerse wereld in oorlog is.''

''Bij een grote organisatie als Defensie kunnen altijd mensen zijn die hier gevoelig voor zijn, maar in dit geval gaat het om een leidinggevende die veel opleidingen en trainingen heeft gevolgd en bijvoorbeeld toch bekend is met de Conventie van Genève die door IS volledig geschonden wordt.'' Hij doelt op de bescherming van burgers en krijgsgevangenen in oorlogstijd.

Ogen en oren

Volgens Debie is het van groot belang dat de kwestie intern met de mensen wordt besproken. "Militairen moeten altijd hun ogen en oren openhouden en opvallende veranderingen in het gedrag van buddies (collega's) bespreken en melden. In een uitzendgebied is je eigen leven en dat van collega's volledig afhankelijk van het onderlinge vertrouwen.''

De voorzitter vindt het daarom extra kwalijk dat een sergeant, een onderofficier, zich aangetrokken voelt tot IS.

Niet de eerste

De sergeant is niet de eerste jihadist die zijn militaire opleiding in Nederland heeft gekregen. Vorige week werd voormalig landmachtmilitair Salih Yilmaz op de terrorismelijst gezet.

Yilmaz (27) was al uit het leger toen hij naar het strijdgebied ging. Daar heeft hij jihadstrijders getraind. Hij verscheen in Nederlandse televisieprogramma's om zijn verhaal te doen.

Lees meer over:
Tip de redactie