Gasexplosie in Diemen was gevolg van gebrekkige informatie

De fatale gasexplosie in een flatgebouw in Diemen 4 september 2014 is het gevolg van gebrekkige informatie-uitwisseling. Hierdoor was het voor de aannemer niet duidelijk dat er een werkende gasleiding in het graafgebied lag.

Dat blijkt uit een onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) dat woensdag is gepubliceerd.

Door de slechte beschikbaarheid van informatie over gasleidingen was het voor de aannemer bij graafwerkzaamheden niet duidelijk dat er een werkende gasleiding in het graafgebied lag. Ook werd het gevaar van de gaslekkage die door het graven werd veroorzaakt, onderschat, concludeert de OVV.

Bij de explosie kwamen twee mensen om het leven en raakten vijftien mensen gewond. Twee woningen in het flatgebouw werden door de explosie en brand verwoest. Meer dan honderd woningen werden in meer of mindere mate beschadigd.

Video: Slechte informatie oorzaak gasexplosie Diemen

Huisaansluiting

Volgens de OVV komen gaslekkages als gevolg van bouw- en graafwerkzaamheden veel voor. Zo zijn er in 2013 ruim vijfduizend storingen aan gasleidingen door graafschade gemeld. 

"Het ongeval in Diemen laat zien dat graafschades aan gasleidingen zeer ernstige gevolgen kunnen hebben", aldus de OVV. 

De OVV deed onderzoek naar het ontstaan van de onveilige situatie en hoe daarmee na de ontdekking van het gaslek is omgegaan. 

Onvolledig

De onderzoeksraad is tot de conclusie gekomen dat vooral bij gebouwen met meer huisaansluitingen, zoals bij flatgebouwen, het risico bestaat dat onvolledige of verkeerde informatie wordt verkregen bij het doen van een graadmelding. 

De aannemer in Diemen was onbekend met de situatie ter plaatse. De informatie in het systeem (KLIC) was onvolledig; de huisaansluiting was niet te zien op de kaart met ondergrondse leidingen. De OVV noemt de informatie "misleidend". 

Omstanders

Ook het gevaar van het lek werd onderschat. Bij de explosie vielen namelijk slachtoffers doordat omstanders te dicht bij het gaslek waren. Dat de aanwezigen geen afstand hebben genomen of zijn weggestuurd, hangt samen met de inschatting van het gevaar.

Na ontdekking van de schade aan de gasleiding waren de werknemers op de bouwplaats zich er niet van bewust dat er gas in het gebouw stroomde, stelt de OVV vast.

Verplicht

Huisaansluitingen voor gas moeten voortaan verplicht worden weergegeven in het systeem.

Ook beveelt de Raad de netbeheerders van het gasnet aan om hun mensen die storingen behandelen, goed op te leiden voor het herkennen van risicovolle situaties en het nemen van goede maatregelen.

Routine

Netbeheerder Liander laat in een reactie weten dat het afwikkelen van een melding van een gaslek voor netbeheerders nooit routine mag worden.

"Voor het in ontvangst nemen van gasincidenten geldt een bindend protocol om mensen die het gaslek melden te behoeden voor risico's zoals explosies. Het protocol klopt. Maar we zijn door de dramatische gebeurtenis in Diemen met de neus op de feiten gedrukt hoe we met het protocol om moeten gaan", aldus een woordvoerder van Liander. 

"Intern hebben we na de gasexplosie in Diemen al heel goed gekeken naar de regels. Die zijn al heel streng. Het gaat erom dat het protocol ook goed wordt opgevolgd. Dat betekent dat onze mensen goed moeten doorvragen om de risico's in te schatten zodat ze de aannemer ter plaatse kunnen opdragen afstand te houden van het gaslek."

Netbeheerders nemen de aanbevelingen van de OVV ter harte. Netbeheer Nederland gaat de aanbevelingen van de OVV intensief met de leden bespreken, zei een woordvoerder van de brancheorganisatie woensdag.

''Het rapport is goed en doordacht en bevat heldere aanbevelingen'', aldus de woordvoerder van Netbeheer Nederland. ''We onderkennen de conclusie dat informatie over huisaansluitingen tot in detail in kaart moet worden gebracht om de risico's van graafwerkzaamheden te verkleinen. Dat is een waardevolle aanbeveling. Als het goed is wordt dat in de toekomst geregeld in de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netwerken (WION)."

Brandweer

In het onderzoek staat dat nadat de werkzaamheden waren stilgelegd niet is besloten het werkgebied te ontruimen. Zowel de aannemer als de netbeheerder heeft de brandweer niet gewaarschuwd. Volgens de woordvoerster van Liander zijn er geen duidelijke regels voor wie de brandweer dient te bellen.

"In negen van de tien gevallen heeft de aannemer de brandweer al gebeld of worden wij door de brandweer opgetrommeld. Alleen bij zeer grote dreiging bellen we de brandweer zelf, met een noodknop."

Liander noemt het onderzoek van de onderzoeksraad goed van kwaliteit en gedegen: "We kunnen ons goed vinden in de aanbevelingen. Veiligheid staat voorop". Liander treedt in overleg met de overige netbeheerders over het uitvoeren van de aanbevelingen.

Geschrokken

Woningcorporatie De Key reageert onthutst op het rapport van de OVV.

"We zijn geschrokken dat uitvoerders bij werkzaamheden aan leidingen niet kunnen vertrouwen op de vastgelegde informatie'', zegt de woningcorporatie woensdag in een verklaring.

"Deze informatievoorziening is bij wet geregeld en blijkt onvolledig. De Onderzoeksraad constateert nu dat er grote gaten zitten in die wet- en regelgeving. Zolang deze gaten in de wet niet gedicht zijn, vraagt dat om extra alertheid van alle partijen.''

Beter beheersen

De Key onderschrijft dan ook de aanbevelingen van de raad om de risico's van graven bij gasleidingen beter te beheersen. "Zolang de gaten in de wettelijke informatievoorziening niet zijn gedicht, spannen wij ons extra in om alle informatie aan de uitvoerders beschikbaar te stellen.'' Uit het rapport blijkt dat de woningcorporatie zich heeft gehouden aan alle wetgeving.

Woonstichting De Key is eigenaar van de flat Beukenhorst, waar de explosie plaatsvond. De ontploffing kostte twee mensen het leven, onder wie een 57-jarige Amsterdamse medewerkster van de woningcorporatie.

De Key had een aannemer opdracht gegeven voor de bouw van een nieuwe liftschacht in de flat.

Na de gasexplosie moesten de bewoners van 32 appartementen een half jaar in een andere woning verblijven. Inmiddels zijn die appartementen hersteld en zijn de liften vervangen. Afgelopen vrijdag kregen de bewoners de sleutels terug van hun woningen. Ze hebben tot 12 juni de tijd om terug te verhuizen naar de flat.

Lees meer over:
Tip de redactie