De sombere geluiden dat we steeds individualistischer worden en weinig meer samendoen zijn niet terecht. 

Dat zegt Josje den Ridder van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) zaterdag in Zwolle tijdens de viering van 160 jaar recht op vrijheid van vereniging en vergadering.

Het evenement Lang Leve de Club is onderdeel van de viering van tweehonderd jaar koninkrijk. In Nederland zetten miljoenen mensen zich in voor hun club, vereniging of vakbond. De gedachte is echter dat het allemaal minder wordt en dat verenigingen steeds minder leden hebben.

Het SCP heeft een veel genuanceerder beeld over die ontwikkeling, alleen al omdat Nederland in internationaal opzicht het ''heel goed' doet als het gaat om de organisatiegraad van Nederlanders.

''Sinds 1980 zijn er meer mensen lid van een grote organisatie. Het aantal vrijwilligers schommelt wel, maar dat is niet sensationeel sinds 1980. Kortom, die somberheid over onze aandacht en betrokkenheid voor het maatschappelijk middenveld is onterecht", zegt Den Ridder.

Verzuilde organisaties

Als het al minder gaat, is dat het geval bij verzuilde organisaties zoals kerken, politieke organisaties, vakbonden en vrouwenbonden. Maar daar staat volgens Den Ridder tegenover dat consumentenorganisaties het weer erg goed doen. "Dat was in 1980 wel anders. Er is dus iets anders voor in de plaats gekomen."

Zo zijn die verschuivingen ook zichtbaar bij de verschillende goededoelenorganisaties. Van de leprastichting zijn steeds minder mensen donateur, maar daar staat tegenover dat andere stichtingen het weer heel erg goed doen. Zo tellen de gymnastiekverenigingen, in vergelijking met enkele decennia terug, ook steeds minder leden, maar groeit het ledenaantal bij golfverenigingen.

Wel is de betekenis van het lidmaatschap van een organisatie veranderd. ''Dat is meer een individuele keus geworden, waar dat vroeger veel meer een uiting was van collectieve identiteit."