Twee principiële wiettelers uit het Groningse Bierum zijn donderdag zonder straf weggekomen met het telen van hennep. Volgens de rechtbank in Groningen past hun teelt in het Nederlandse gedoogbeleid.

De twee zouden op verantwoorde wijze wiet hebben geteeld, vervoerd en verkocht.

Het Openbaar Ministerie (OM) had twee weken geleden nog werkstraffen geëist tegen het paar voor de illegale teelt van hennep. De twee kwekers telen al jaren uit principe en zijn al meerdere keren veroordeeld.

De rechtbank in Groningen zegt dat de twee zich wel schuldig hebben gemaakt aan hennepteelt, maar legt bewust geen straf op. Het OM gaat in hoger beroep.

De afgelopen jaren zijn in Bellingwolde en later in Bierum plantages van het stel opgerold, waarbij 2.500 wietplanten, negenhonderd stekken en acht kilo henneptoppen in beslag zijn genomen.

De 49-jarige man en de 39-jarige vrouw kweken wiet sinds 2009. Ze telen biologisch zonder bestrijdingsmiddelen, knoeien niet met de elektriciteit en dragen belasting af. De kwekers zeggen geen bemoeienissen te hebben met het criminele circuit. 

Ze betalen de hoge stroomrekening en de belastingen en houden een transparante administratie bij. Ook leveren ze alleen aan door de gemeente goedkeurde coffeeshops.

Gedoogbeleid

De verdachten menen dat het gedoogbeleid niet klopt en willen dat veranderen. Ook de rechtbank wijst erop dat het huidige gedoogbeleid op sommige punten niet duidelijk is.

"Nu de verkoop van softdrugs uit deze coffeeshops gedoogd wordt, impliceert dit ook dat de coffeeshops bevoorraad worden en mitsdien dat ten behoeve van die aanvoer, ook geteeld wordt. Over de vraag hoe die bevoorrading dan plaats moet vinden laat het beleid zich niet uit", staat in de uitspraak van de rechtbank.

Open

De rechtbank benadrukt dat de verdachten tegenover de politie, het OM en de Belastingdienst altijd open zijn geweest over de teelt. Ze ontvingen naast hun drugsinkomen geen uitkering. 

Bovendien hebben ze de wiet op een veilige manier geteeld. De teelt zou geen overlast hebben veroorzaakt voor de omgeving. 

De rechtbank vindt dat de verdachten hebben gehandeld naar de belangrijkste doelstellingen van het softdrugsbeleid, "te weten het belang van de volksgezondheid en het handhaven van de openbare orde".

Opstelten

Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie zegt het een verrassende uitspraak te vinden van de rechter in Groningen. "Verder wil ik er niet te veel over zeggen, want ik wil het Openbaar Ministerie niet voor de voeten lopen."

De minister wees op een vergelijkbare zaak die eerder in Leeuwarden onder de rechter kwam. "Daar was de uitspraak anders. Het gaat hoe dan ook ons beleid niet veranderen, want we houden ons aan internationale verdragen."

Niet houdbaar

D66-Kamerlid Magda Berndsen zegt in een reactie dat de "de achterdeur van coffeeshops nu openstaat". Berndsen: "Het Opstelten om de teelt van cannabis illegaal te houden is niet langer houdbaar door deze uitspraak van de rechter."

D66 zet al langer in op regulering van wietteelt door Opstelten. "Het is de enige oplossing voor een groot deel van de problemen waar gemeenten nu mee kampen", zegt Berndsen. 

"Hiermee kunnen we de gezondheidsrisico's beperken, politiecapaciteit voor andere prioriteiten inzetten en brandgevaarlijke situaties voorkomen. En in de tussentijd roep ik Opstelten op om de experimenten met wietteelt toe te staan."

"Dit is allerminst een steun in de rug voor Opstelten", reageert Michiel van Nispen van de SP. "Zelfs rechters vinden nu dat het huidige beleid niet meer kan. Hij zal donderdagmiddag tijdens een debat in de Tweede Kamer de minister aansporen om stappen te zetten in de richting van gereguleerde wietteelt."

Drugstoerisme

Tijdens een debat in de Tweede Kamer op donderdag zegt Opstelten dat zeven gemeenten nog steeds toestaan dat buitenlanders wiet kopen in lokale coffeeshops. Dat is in strijd met het zogeheten ingezetenecriterium dat begin 2013 in het landelijke gedoogbeleid voor softdrugs is opgenomen.

Opstelten gaat de gemeenten aanspreken om deze bepaling alsnog in hun beleid op te nemen. Het criterium is ingevoerd om het drugstoerisme vanuit omringende landen tegen te gaan. 

Maatwerk

Volgens de minister is de maatregel een succes. Handhaving van de maatregel is noodzakelijk maar kan wel per gemeente verschillen, zegt Opstelten.

Maatwerk is mogelijk, zoals Amsterdam doet. Daar kunnen coffeeshops niet zomaar alle toeristen weigeren, omdat dit zou leiden tot onrust op straat. De gemeente sluit wel een groot aantal coffeeshops die bijvoorbeeld te dicht bij een school liggen.

Opstelten is verder niet van plan om het huidige beleid te veranderen. Ook wil hij echt geen experimenten toestaan om wietteelt te reguleren, waar SP, D66 en GroenLinks op aandringen. Ook de PvdA wil de achterdeur beter regelen. In de Eerste Kamer pleiten PvdA-senatoren ook voor regulering.