Het Openbaar Ministerie (OM) is "zeer bereid" eventuele verantwoordelijken voor de vliegramp met vlucht MH17 in Nederland te laten vervolgen.

Dat zegt hoofdofficier van justitie Fred Westerbeke van het landelijk parket vrijdag.

Het OM in Nederland leidt het internationale strafrechtelijk onderzoek naar de verantwoordelijken van de ramp met het toestel van Malaysia Airlines op 17 juli in Oost-Oekraïne. Daarbij kwamen alle 298 inzittenden om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Het is nog niet besloten waar de vervolging gaat plaatsvinden, vertelt Westerbeke. Daar moet volgens hem nog met de betrokken landen een besluit over worden genomen.

Nederland heeft zeker rechtsmacht voor vervolging, benadrukt hij. "Wij hebben de bevoegdheid een internationaal misdrijf te vervolgen. Er is ook sprake van een verdenking van moord met Nederlandse slachtoffers. Daarom hebben we ook rechtsmacht."

Westerbeke zei dat het OM veelvuldig is gevraagd of zo'n onderzoek wel een haalbare kaart is. "Dat weet ik niet. Helder is dat het niet eenvoudig wordt, maar ik verwacht dat we heel ver kunnen komen. We laten ons niet bij voorbaat uit het veld slaan." Hij verwacht dat het onderzoek een zaak van lange adem zal zijn.

Vier scenario's

Het OM begon meteen na de ramp met een onderzoek. Westerbeke: "Als je dat niet doet, ga je heel veel informatie missen." Justitie en politie zijn bij de start van het onderzoek uitgegaan van vier scenario's: een ongeluk, een terroristische aanslag van binnenuit het vliegtuig, een aanslag vanaf de grond dan wel een aanslag vanuit de de lucht.

Het OM en de politie werken ook samen met de Onderzoeksraad Voor Veiligheid (OVV). Het speurwerk wordt samen gedaan en informatie wordt uitgewisseld. Rusland is nu nog niet betrokken bij het strafrechtelijk onderzoek. "We willen wel een rechtshulprelatie met Rusland", zegt Westerbeke. Dit is nodig om onderzoeksvragen aan de Russen te kunnen stellen. Dat is nog niet gebeurd.

Forensisch onderzoek

Een deel van het forensisch onderzoek naar de vliegramp concentreert zich op 25 metalen deeltjes die zijn gevonden op lichamen van inzittenden en op bagage.

Onderzocht wordt waar deze deeltjes vandaan komen: uit het vliegtuig zelf, uit bagage of vanaf een bron van buiten het vliegtuig, zoals een afgeschoten raket. Dat zegt Patricia Zorko van de Landelijke Eenheid van de politie.

In totaal zijn er tot dusver zo'n vijfhonderd fysieke sporen veiliggesteld, zei Zorko, waaronder 25 metalen deeltjes. Het Nederlands Forensisch Instituut onderzoekt deze sporen.

Afgeluisterde telefoongesprekken

Het rechercheonderzoek naar de crash kent een groot aantal onderzoeksdisciplines. Behalve het forensische noemde Zorko onder meer het onderzoek naar afgeluisterde telefoongesprekken, waaronder bijvoorbeeld ook de gesprekken die pro-Russische separatisten op de dag van de ramp zouden hebben gevoerd. "Dat is een duidelijke onderzoekslijn", zei Zorko daarover. Tegelijkertijd waarschuwde zij voor al te snelle conclusies, bijvoorbeeld over wie die gesprekken zou hebben gevoerd.

Volgens Zorko is een "precieze reconstructie" van de gebeurtenissen op 17 juli een essentieel onderdeel van het strafrechtelijk onderzoek. Handicap daarbij is dat de rampplek niet of nauwelijks toegankelijk is geweest, maar er zijn ook andere manieren om te reconstrueren, meent Zorko, bijvoorbeeld met een computeranimatie.

Dossier vliegramp | Chronologie vliegramp l Het conflict in Oost-Oekraïne