De gemeente Amsterdam moet het besluit over de vergunning voor de Sinterklaasintocht van vorig jaar herzien, omdat de belangen van tegenstanders van Zwarte Piet niet goed afgewogen zijn.

Dat oordeelde de rechtbank donderdag in een bodemprocedure over de vraag of de vergunning voor de intocht geweigerd had moeten worden. 

Burgemeester Eberhard van der Laan moet binnen zes weken een nieuw besluit nemen.

De rechter gaf de "zwarte eisers" gelijk in hun argument dat "de negatieve stereotypering van Zwarte Piet op de zwarte mens", leidt tot een inbreuk op hun privéleven. Daarmee is door de intocht, met daarin een belangrijke rol voor Zwarte Piet, artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens geschonden.

Belangen

Van der Laan heeft bij zijn beslissing over de vergunning nagelaten dat te onderzoeken. "De burgemeester moet nu alsnog de belangen gaan afwegen. Hij moet de vraag beantwoorden of het privéleven van de zwarte eisers zwaarder weegt dan het belang van de maatschappij bij de intocht", aldus de rechter.

Bij het besluit baseert de rechter zich op een recente uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens en een onderzoek van de gemeente Amsterdam. Daaruit bleek dat veel zwarte Amsterdammers zich gediscrimineerd voelen door Zwarte Piet en dat veel mensen zich dat kunnen voorstellen.

Racisme

Andere argumenten van de eisers werden niet toegekend. Zo is volgens de rechter artikel 1 van de Grondwet, het verbod op racisme, niet geschonden bij het verlenen van de vergunning voor de intocht. Wel zei ze: "Ook al is Zwarte Piet niet als racistisch bedoeld, dat effect kan het wel hebben."

Ze benadrukte wel dat de uitspraak alleen gaat over de intocht van Sinterklaas in Amsterdam op 17 november vorig jaar, en niet over het feest zoals het in de rest van het land wordt gevierd. "Waar de meningen zo verdeeld zijn, kan het recht vaak maar deels een uitkomst bieden. Dat is in dit geval ook zo."

Omdat plannen voor de intocht van 2014 nog niet duidelijk zijn, vindt de rechtbank dat zij een oordeel kan geven over de intocht van 2013, ook al heeft die al plaatsgevonden.

Bemiddelen

De gemeente gaat de uitspraak de komende weken bestuderen en zich beraden over een eventueel hoger beroep bij de Raad van State, zei burgemeester Van der Laan later donderdagmiddag in een persconferentie. "We zijn het niet met alle punten van de uitspraak eens."

Wel zei hij: "De gemeente geeft uiteraard gevolg aan de uitspraak. Vergunningsvoorwaarden moeten kunnen worden gesteld, om een harmonieuze oplossing een juridisch jasje te geven."

Van der Laan stelde bovendien goede hoop te hebben dat er in de gesprekken die al een tijd gevoerd worden met de tegenstanders en de organisatie, een oplossing gevonden wordt. "Ik heb al een paar jaar geprobeerd te bemiddelen. De inzet van mij en de gemeenteraad is dat Sinterklaas feest van iedereen moet blijven. Dus de situatie die er nu is moeten we oplossen."

De burgemeester wees er op dat bij de intocht van vorig jaar al aanpassingen gedaan waren aan de rol en het uiterlijk van van Zwarte Piet.

Geschiedenis

Volgens de bezwaarmakers hebben "de rechtbank en ook wij geschiedenis geschreven", zei juridisch adviseur Frank King namens hen.

King meent dat het vonnis het begin is van een "essentiële verandering in onze samenleving". Hoewel de uitspraak alleen betrekking heeft op de intocht in Amsterdam, moet volgens hem ook de rest van het land rekening houden met het oordeel.

De burgemeester moet volgens hem gaan praten met de zwarte mensen. "Zij zullen nooit zeggen dat ze Zwarte Piet wel goed vinden zoals hij is."

Bekijk reactie Frank King:

Voorkomen

Bezwaarmakers probeerden vorig jaar te voorkomen dat bij de Amsterdamse intocht Zwarte Pieten zouden meelopen, omdat ze de knecht van Sinterklaas een racistisch fenomeen vinden.

De gemeente ontving ruim twintig bezwaarschriften tegen het verlenen van de vergunning voor de intocht, maar de bezwaarcommissie verklaarde die bezwaren ongegrond. Burgemeester Van der Laan besloot de vergunning voor de intocht dan ook niet te weigeren.

Daarop spanden de tegenstanders een kort geding aan, maar ook de voorzieningenrechter gaf hen geen gelijk. De eisers begonnen daarom een bodemprocedure.

Wat u moet weten over discussie rond Zwarte Piet

Asscher wil 'Sinterklaasfeest niet van bovenaf opgelegd'