In Syrië zijn de afgelopen twee jaar veertien Nederlandse jihadstrijders omgekomen.

Dat blijkt uit een publicatie die de AIVD maandag presenteerde.

Ongeveer 130 mensen zijn naar het strijdgebied afgereisd en bijna 30 zijn inmiddels teruggekeerd. De AIVD presenteert maandag een nieuwe nota over de dreiging van het jihadisme in Nederland.

Volgens de AIVD is er de laatste jaren sprake van een heropleving van jihadisme in Nederland. "De strijd in Syrië is daarbij een katalysator, maar er zijn meer ontwikkelingen zichtbaar."

De AIVD constateert dat er sinds 2010 sprake is van professionalisering van oude netwerken die vooral gericht zijn op jihadgang. Bovendien wordt de jihadistische boodschap door groeperingen explicieter uitgedragen bij flyer-acties en demonstraties. Ook de opkomst van sociale media speelt hierin een grote rol.

Weerstand

Daarnaast vermindert de weerstand tegen jihadistische kranten. De Nederlandse overheid heeft lange tijd minder prioriteit geschonken aan het tegengaan van radicalisering. Tegengeluiden binnen de moslimgemeenschap tegen jihadistische krachten zijn verstomd.

Radicalere teksten worden meer gehanteerd door jonge predikers, wat in combinatie met de snelle verspreiding van jihadistische propaganda leidt tot "steeds verdere radicalisering en op grotere schaal", aldus de veiligheidsdienst. 

Tachtig mensen

Momenteel zijn naar schatting tachtig mensen uit Nederland in Syrië of Irak om mee te doen met de jihad. Onder hen zijn een twintigtal vrouwen, zo vertelde Rob Bertholee, het hoofd van de AIVD, maandag tijdens de presentatie van een nieuwe nota over de dreiging van het jihadisme in Nederland.

Volgens Bertholee is er sprake van een brede radicalisering en dat is een risico voor Nederland. Sinds begin 2013 is er een snelle omslag en groei te zien in het fenomeen jihadisme, zei hij. De AIVD-topman denkt niet dat het om een hype gaat, maar dat het blijvend is.

Vrouwen

Ongeveer twintig vrouwen uit Nederland zijn naar Syrië of Irak vertrokken. Ze ondersteunen daar de mannen. Tot nu toe heeft de AIVD niet de indruk dat ze zelf de wapens oppakken, zei Bertholee. Hij vindt het een hoog aantal en hij is verbijsterd dat de overwegend jonge vrouwen ernaartoe gaan.

"Als mens ben ik flabbergasted", zei hij maandag. Ze omarmen het jihadistische gedachtegoed en vanuit "een soort ideaal" willen ze daar volgens hem de mannen (moreel) steunen." Wat die steun precies inhoudt, weet Bertholee niet. Maar vanuit de islamitische waarden en normen gaat hij uit van verzorging, koken, kinderen krijgen. Soms gaan ze een islamitisch huwelijk aan, aldus de AIVD-baas.

De meeste jihadstrijders uit Nederland hebben overwegend een Marokkaanse achtergrond maar er zitten volgens de AIVD-baas ook poldermoslims bij, jongens met een niet-islamitische achtergrond die bekeerd zijn. Wat betreft dreiging of aanpak maakt dat geen verschil, zei Bertholee.

Zorgelijker dan ooit

De situatie als gevolg van terugkerende jihadstrijders is zorgelijker dan ooit. Dat zei de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof. 

Hij maakte eerder op de dag bekend dat het dreigingsniveau in Nederland substantieel blijft. Dat betekent dat de kans op een aanslag tegen Nederland reëel is. Vooral de terugkerende jihadreizigers zijn bedreigend. De dreiging tegen Nederland heeft een 'duurzaam karakter', zei Schoof. 

"Vorig jaar wisten we dat nog niet. Nu zien we het nadrukkelijk." Ook als het conflict in Syrië wordt opgelost, blijft de dreiging. "Dit is niet iets dat zomaar over gaat." In heel Europa zijn er drieduizend jihadreizigers, in Nederland ruim 130. Dat betekent dat overal in Europa een aanslag kan plaatsvinden, zei Schoof. 

Groot risico

De terugkeerders vormen een groot risico voor de samenleving. "Dat bekent dat we de situatie typeren als zorgelijker dan ooit." 

Schoof noemde het "onacceptabel" dat Nederlanders deelnemen aan de gewelddadige strijd uit naam van het jihadisme. Van ISIS gaat niettemin een "blijvende aantrekkingskracht" uit, ook door de rol van sociale media. Bij de aanpak van jihadreizigers is er dan ook grote aandacht voor de rol van sociale media en internet.

Het is belangrijk om op het internet een norm te stellen, zei Schoof. Hij vraagt providers die haatzaaiende websites hosten om maatregelen te treffen. Eerder gebeurde dat al met de website De Ware Religie.

Bekijk de toelichting van de AIVD: