De Nederlandse journaliste Rena Netjes is maandag in Egypte bij verstek veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf.

Drie journalisten van de Arabische nieuwszender al-Jazeera, de Canadese Egyptenaar Mohamed Fahmy, de Egyptenaar Baher Mohamed en de Australiër Peter Greste, hebben zeven jaar cel opgelegd gekregen.

Vier afwezigen, onder wie Netjes, kregen tien jaar cel. Tegen hen was vijftien jaar geëist. De veroordeelden worden beschuldigd van het steunen van de Moslimbroederschap. In totaal zijn er twintig journalisten aangeklaagd. 

Netjes "kan nooit meer naar Egypte, maar misschien ook wel nooit meer naar Afrika en het Midden-Oosten." Dat zei ze maandag bij haar werkgever BNR Nieuwsradio.

"Omdat er nu westerlingen betrokken bij zijn, wordt nu bekend hoe erg het er aan toe gaat in Egypte. Ik zal niet m'n mond gaan houden. Er zitten duizenden jongens en meisjes onschuldig vast. Niet alleen Moslimbroeders, ook liberale activisten."

Timmermans

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken heeft de Egyptische ambassadeur ontboden op het ministerie. Hij zal de zaak maandag ook in Luxemburg bespreken, waar de minister zijn EU-collega's treft. 

De drie medewerkers van de Engelstalige tak van al-Jazeera die zijn veroordeeld tot zeven jaar cel, zitten al sinds december in de gevangenis.

Ze zouden op 30 juni op het Tahrirplein tijdens een betoging tegen de inmiddels afgezette president Mohamed Mursi "selectief gefilmd" hebben. Maar volgens hun werkgever waren ze toen niet eens in het land.

"Vandaag zijn drie collega's en vrienden veroordeeld en blijven ze achter de tralies omdat ze hun werk als journalist briljant hebben verricht", reageert al-Jazeera in een verklaring.

"Ze zijn 'schuldig' aan verslaggeving van verhalen, met grote kunde en integriteit. 'Schuldig' aan het verdedigen van het mensenrecht op weten wat er gaande is in de wereld."

Platform

Volgens de Egyptische autoriteiten werkte Netjes ook voor al-Jazeera. Ze wordt beschuldigd van het verspreiden van valse informatie en van het bieden van een platform aan de verboden Moslimbroederschap. 

Netjes is boos dat de Egyptische autoriteiten geen moeite lijken te doen om uit te zoeken hoe de vork nu precies in de steel zit. Netjes heeft nooit voor al-Jazeera gewerkt en heeft naar eigen zeggen slechts één keer met waarnemend bureauchef Mohammed Fahmy gesproken.

Volgens de journaliste willen de Egyptische autoriteiten "gewoon niet dat je informatie haalt bij al-Jazeera". Ze werkte in Egypte voor BNR, Het Parool en de NOS.

Gevolgen

Netjes ontvluchtte begin februari Egypte halsoverkop toen bekend werd dat ze was aangeklaagd. Ze blijft voorlopig in Nederland en is niet van plan nog naar Egypte terug te keren. Het is nog onduidelijk welke gevolgen de veroordeling verder nog kan hebben. Ze heeft nog geen contact gehad met het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

De journaliste spreekt van een sinistere situatie in Egypte. Ze wijst erop dat een groot aantal mensen onschuldig vastzit en dat de regering nauwelijks iets in de melk te brokkelen heeft. De politie en de veiligheidsdiensten maken volgens haar de dienst uit in het land.

Geen eerlijk proces

Timmermans stelt dat Netjes geen eerlijk proces heeft gehad. "Nederland neemt deze zaak hoog op. Aan de minimumvereisten voor een eerlijke rechtsgang is niet voldaan", zegt de minister.

Het stoort Timmermans dat Netjes tijdens het proces niet verdedigd mocht worden door haar advocaten omdat ze niet in Egypte was. Ook het feit dat de rechter gedurende de inhoudelijke behandeling nooit op haar specifieke zaak in is gegaan is volgens Timmermans strijdig met de VN-verdragen.

Inktzwart vonnis

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) spreekt van "een inktzwart vonnis", zo zegt algemeen secretaris Thomas Bruning tegen NU.nl. "Dit laat zien dat elk idee van een Arabische Lente weg is in een land waar dit soort straffen over journalisten worden uitgesproken."

De NVJ zal de zaak blijven aankaarten bij Buitenlandse Zaken en ook via de Internationale Federatie van Journalisten aandacht blijven vragen voor de zaak. "Diplomatieke druk uitvoeren om te zorgen dat dit vonnis wordt herzien, is het enige wat we nu kunnen doen", aldus Bruning.

Wereldwijde woede

De veroordeling van de journalisten heeft wereldwijd tot scherpe veroordelingen geleid. De Australische minister van Buitenlandse Zaken Julie Bishop liet weten "geschokt" te zijn door de uitspraak.

De Britse premier David Cameron liet weten "volledig verbijsterd" te zijn door het vonnis. De Egyptische ambassadeur in Groot-Brittannië is op het matje geroepen, net als de Egyptische ambassadeur in Nederland.

Ook Amnesty International veroordeelt de uitspraak van de Egyptische rechtbank. "Dit is een donkere dag voor de persvrijheid in Egypte, als journalisten worden opgesloten en als criminelen of terroristen worden bestempeld terwijl ze gewoon hun werk doen",  aldus de mensenrechtenorganisatie.