De OV-chipkaart als vervanger van het papieren treinkaartje schendt mogelijk op meerdere punten een Europese verordening. De rechter moet nu beslissen of het afschaffen van het biljet moet worden uitgesteld of zelfs verboden.

Dat bleek maandag tijdens een rechtszitting bij de hoogste rechter voor dit soort zaken, het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB), aangespannen door Mendel Mobach, een ICT'er met veel kennis van het openbaar vervoer. 

In de zaak wordt de rechtsgeldigheid van de OV-chipkaart in twijfel getrokken, omdat Europese regels mensen verplichten dat ze voor hun reis controleren of ze een geldig biljet hebben.

Mobach stelt dat dat niet altijd mogelijk is. Ook wijst hij op minimale eisen aan een treinkaartje.

Mobach klaagde bij de inspectie, omdat de OV-chipkaart het onmogelijk maakt te controleren of een reiziger over een recht op reizen beschikt. "Voor het toetsen ben je afhankelijk van de administratie van de NS", zegt Mobach tegenover NU.nl.

Hij wil dat daarvoor een oplossing komt en hij eist tot die er is bovendien een verbod op het afschaffen van het papieren kaartje. "Op papier valt wel namelijk wel te lezen wat je reisrecht is."

Geen handhaving

Verantwoordelijk voor het naleven van de regels is de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De toezichthouder weigerde echter onderzoek te doen naar het systeem, waarop Mobach bezwaar aantekende en daarna naar de rechter stapte.

Volgens ILT is nergens verplicht gesteld dat de NS de reiziger zelf een mogelijkheid moet bieden om het vervoersbewijs te controleren. Ook kunnen reizigers bij de kaartautomaat controleren of ze goed zijn ingecheckt.

Volgens de NS is het mogelijk om ook tijdens de reis inzage in de reisrechten te hebben. Dat kan bijvoorbeeld door op de website van de NS te kijken in de administratie. "Daar kunnen transacties binnen een kwartier worden bekeken", hield een medewerker van de vervoerder de rechters voor. Een alternatief zou zijn dat de website van OV-chipkaartproducent, Trans Link Systems (TLS) wordt benaderd. Dat zou hoogstens 'een paar minuten' langer duren.

Nacht

Een aantal tests van NU.nl leert echter dat de administratie van de NS niet binnen een kwartier inzichtelijk is en ook de administratie van TLS is niet snel in te zien. Een zegsvrouw van dat bedrijf bevestigt desgevraagd dat transacties pas in de nacht na de reis worden verwerkt en beschikbaar komen voor reizigers.

Dat de NS direct 68 procent van TLS bezit en via de HTM nog eens 6 procent, betekent volgens de vervoerder niet dat er door het bedrijf invloed valt uit te oefenen.

Het College doet naar verwachting over zes weken uitspraak.