De nabestaanden van drie slachtoffers van de val van de moslimenclave Srebrenica in 1995, eisen alsnog de vervolging van commandant Thom Karremans van Dutchbat en zijn toenmalige rechterhand Rob Franken. 

Dat doen ze bij het gerechtshof in Arnhem, vertelt hun advocate Liesbeth Zegveld maandag.

Karremans was commandant van de Nederlandse VN-eenheid Dutchbat in Srebrenica, toen de moslimenclave in juli 1995 door troepen van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic onder de voet werd gelopen. Duizenden Bosnische moslims werden toen vermoord.

De actie van de nabestaanden volgt na het besluit van het Openbaar Ministerie (OM) vorig jaar maart om Karremans en Franken niet voor de rechter te brengen. Het gerechtshof kan in een zogenoemde artikel-12 procedure het OM alsnog dwingen om tot vervolging over te gaan.

Overgedragen

De nabestaanden zijn Hasan Nuhanovic, de tolk van Dutchbat, en de nabestaanden van Rizo Mustafic, indertijd elektricien van Dutchbat.

De Nederlandse militairen die de moslimenclave en de bevolking moesten beschermen, hebben de broer en vader van Nuhanovic en Mustafic destijds toch overgedragen aan de Bosnische Serviërs. ''Die hebben ze vervolgens vermoord'', vertelt Zegveld. Karremans en Franken zijn hiervoor verantwoordelijk, vindt de advocate.

Niet betrokken

Het OM kwam vorig jaar tot de conclusie dat Karremans niet betrokken is geweest bij de misdaden die het Bosnisch-Servische leger toen pleegde. De commandant viel destijds vooral op door zijn onhandige optreden tegenover de intimiderende generaal Mladic.

Zegveld vindt dat het OM de zaak onvoldoende heeft onderzocht. Het grote tijdsverloop en de beperking van het onderzoek tot een 'feitenonderzoek' zijn hier de oorzaak van, concludeert ze.

''Zelfs een positief advies van het adviesorgaan Landelijke Reflectiekamer om Karremans te vervolgen, is in de wind geslagen. De afhandeling van dit dossier door het OM is sinds 1995 politiek van aard, passief en ontoereikend geweest'', benadrukt Zegveld.

''Er is geen andere conclusie dan dat er sprake is geweest van onzorgvuldig onderzoek, dat niet gericht was op het voor de rechter brengen van deze ernstige misdrijven.''

Betreuren

Karremans betreurt het dat de nabestaanden van slachtoffers hem proberen alsnog te laten berechten. Dat laat de advocaat van Karremans, Geert-Jan Knoops, weten.

''Het is heel opmerkelijk dat het overgaan tot deze procedure meer dan een jaar heeft geduurd'', reageert Knoops. ''Dat geeft niet een hele overtuigende indruk. Dertien maanden wachten is wel heel lang. We zien de procedure met vertrouwen tegemoet.''

Knoops heeft Karremans maandagochtend gesproken. ''Hij was wel heel erg verbaasd. Hij betreurt het ook dat nu wederom de periode van onzekerheid voor zijn mensen wordt verlengd. Karremans had dit na zo'n lange tijd ook niet meer verwacht. Dit gebeurt zelden.''

Staat

Maandag werd ook het proces van de Moeders van Srebrenica tegen de Nederlandse staat hervat. De moeders houden Nederland verantwoordelijk voor het Srebrenica-drama. 

Ze stellen dat de regering VN-orders heeft overruled en de militairen opgeroepen om zelf heelhuids uit het conflict te komen. De Dutchbatters zouden hebben meegeholpen aan deportatie en oorlogsmisdaden niet hebben gemeld.

Niets van waar, aldus de advocaten van de Staat. Tot afgrijzen van de aanwezige moeders zeiden ze dat de Nederlanders niet anders konden dan meehelpen aan de evacuatie van de vluchtelingen na de val van Srebrenica. De Nederlanders hadden een genocide niet kunnen voorzien.

Op 16 juli wordt er uitspraak gedaan, al is die datum nog uiterst onzeker, zo bleek maandag in de rechtbank in Den Haag.

De uitspraak zou namelijk kort na de Nationale Srebrenica Herdenking vallen en dat ligt gevoelig. Bovendien kon de rechter maar moeilijk inschatten hoeveel tijd zij daadwerkelijk nodig zou hebben om tot een oordeel te komen in de zaak.

Achtergrond: Srebrenica zwarte bladzijde in geschiedenis