De Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam wil het hele wetenschappelijke oeuvre van professor ruimtelijke economie Peter Nijkamp laten onderzoeken.

Dat laat de universiteit dinsdagmiddag weten in een verklaring.

Nijkamps werk moet beoordeeld worden op (zelf)plagiaat. Aanleiding is ophef rond een proefschrift van een promovenda die de topeconoom tot voor kort begeleidde.

Daarin zou sprake zijn geweest van zelfplagiaat van het werk van de promovenda zelf en van Nijkamp.

De VU wil uit laten zoeken of dit in ander werk ook gebeurd is en of daarbij collega's en andere promovendi geschaad zijn. Het gaat om zeker honderden publicaties.

Nijkamp is onder meer oud-voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en oud-Spinozapremiewinnaar.

Hij wil zelf niet reageren op het nieuws over het onderzoek naar zijn werk, aldus de VU. ''Er volgt nog een gesprek tussen het college van bestuur van de VU en professor Nijkamp. Daar zullen afspraken gemaakt worden'', aldus de woordvoerder van de VU op de vraag of Nijkamp zijn medewerking verleent aan het onderzoek.

Steekproef

Dinsdagochtend meldde de Volkskrant op basis van een geanonimiseerd onderzoeksrapport op de site van de vereniging van universiteiten VSNU, dat de VU maandenlang de plagiaatzaak rondom Nijkamp had stilgehouden.

Later bleek uit een steekproef gehouden door NRC Handelsblad dat Nijkamp meerdere malen plagiaat gepleegd zou hebben.

De econoom zou teksten gebruiken uit eerdere publicaties van hemzelf en mede-auteurs zonder dit te vermelden (zelfplagiaat). Ook zijn er voorbeelden gevonden van tekstplagiaat van andere wetenschappers in drie proefschriften waarvan Nijkamp mede-auteur is. Uit de steekproef kwam zes keer plagiaat en acht keer zelfplagiaat naar voren.

Begeleiders

De promovenda, Karima Kourtit, kreeg vorig jaar van de VU te horen dat ze haar proefschrift moest aanpassen voordat ze kon promoveren. Ze zou eigenlijk in mei promoveren, maar dat werd op het laatste moment afgeblazen door de VU, ''vanwege onvolkomenheden in enkele hoofdstukken van het proefschrift'', zoals de VU destijds mededeelde.

De begeleiders van de promovenda, waaronder Nijkamp, zijn ook vervangen door de VU, zoals de commissie die het proefschrift beoordeeld heeft, had aanbevolen.

Kourtit stelde over de citaten dat het om zelfcitatie gaat. Volgens de onderzoekscommissie gaat het om plagiaat. De promovenda had duidelijk moeten verwijzen naar de oorspronkelijke bron, temeer omdat nu een co-auteur, die had meegewerkt aan een eerder artikel met dezelfde strekking, niet vermeld wordt in de tekst.

De VU gaat wetenschapsorganisatie KNAW vragen om te kijken of het mogelijk is om meer duidelijkheid te scheppen over de grenzen tussen plagiaat en zelfcitatie.

Gedragscode

Een woordvoerder van de Vereniging van Universiteiten (VSNU) meldt aan NU.nl dat proefschriften moeten voldoen aan een gedragscode die geldt voor alle universiteiten in Nederland.

Hierin staat onder andere beschreven dat de bronvermelding altijd correct dient te zijn. "Door correcte bronvermelding wordt duidelijk gemaakt dat er niet wordt gepronkt met andermans veren. Dit geldt ook voor informatie die van het internet is gehaald."

Mart Bax

Eerder kwam al de gepensioneerde hoogleraar Mart Bax van de VU in opspraak. Een onderzoekscommissie onder leiding van historicus Michiel Baud bracht in oktober 2013 naar buiten dat de antropoloog Bax zich schuldig heeft gemaakt aan meerdere vormen van wetenschappelijk wangedrag, fraude en zelfplagiaat.

Bekijk recente gevallen van fraude in de wetenschap | Wat is zelfplagiaat?