'Proefverlof Volkert van der G. is van groot belang'

Het is van groot belang dat Volkert van der G. met proefverlof gaat, vóór hij in mei volgend jaar voorwaardelijk kan vrijkomen.

Dat stelt hoogleraar reclassering Peter van der Laan woensdag. "Proefverlof is een opstapje naar voorwaardelijke vrijlating en wordt in Nederland daarom op grote schaal verleend," aldus Van der Laan tegen NU.nl.

Het is volgens hem geen goed idee daar bij Van der G. een uitzondering voor te maken.

De nu 42-jarige Van der G. werd in 2003 veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf voor de moord op politicus Pim Fortuyn. Volgend jaar heeft hij twee derde van zijn straf uitgezeten en komt hij in aanmerking voor voorwaardelijke vrijlating. Hij kan daarom nu al proefverlof aanvragen.

Van der G. ging eerder dit jaar in beroep bij de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RJS) tegen de afwijzing van zijn verlofaanvraag door de gevangenisdirecteur en de RSJ gaf hem gelijk. De Raad vroeg daarop staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) opnieuw een besluit te nemen. Maar Teeven wees vorige week de verlofaanvraag af.

Definitie

Van der Laan zegt daarover: "Ik vind dat we hier geen bijzonder geval van moeten maken en niet van het stelsel moeten afwijken."

De hoogleraar is het dan ook eens met de RSJ, die in het beroep eind september al stelde dat Van der G. op proefverlof zou mogen. "Ik vind resocialisatie zwaarder wegen dan de maatschappelijke discussie, zoals de RSJ ook al vaststelde", aldus Van der Laan.

Risico

Volgens Teeven leidt verlof in dit geval mogelijk tot "een groot risico op maatschappelijke onrust, gevaar voor de veiligheid van de gedetineerde zelf en een ernstige verstoring van de openbare orde". Hij baseerde zich daarbij op adviezen van politie, het Openbaar Ministerie (OM) en de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid.

Ook de RSJ erkende die risico's, maar stelde dat diezelfde onrust er ook zal zijn als Van der G voorwaardelijk wordt vrijgelaten.

Bovendien, stelt de RSJ: "Van het Openbaar Ministerie en de politie mag worden verwacht dat deze niet volstaan met een zorgvuldige analyse van dergelijke risico's, maar ook een strategie ontwikkelen om deze beheersbaar te maken."

Beroep

Maandag werd bekend dat Van der G. ook tegen de beslissing van Teeven beroep instelt bij de beroepscommissie van de RSJ.

Bij de RSJ is dinsdag nog geen beroep binnen, maar daar is nog tot en met vrijdag de tijd voor, laat een woordvoerder weten.

Grofweg zijn er twee mogelijke uitspraken. Óf de Raad gaat mee met de nieuwe argumenten van Teeven en plaatst het belang van de openbare orde en de veiligheid van Van der G. boven het belang van zijn resocialisatie.

De andere mogelijkheid is dat de Raad dit keer een bindend besluit neemt dat Van der G. met proefverlof mag.

Beetje mal

Dat laatste had de RSJ in het eerste beroep in theorie ook al kunnen doen, maar dat zou volgens de woordvoerder "een beetje mal" zijn geweest. "Het is gebruikelijk dat je eerst degene die de beslissing heeft genomen de mogelijkheid geeft die beslissing opnieuw te nemen", licht hij toe.

Universitair docent strafprocesrecht Nico Kwakman (Rijksuniversiteit Groningen) acht de kans groot dat de RSJ een bindend besluit neemt. "Maar dat wil niet zeggen dat Teeven daar niets meer tegen kan inbrengen."

Volgens hem komt het vooral in het bestuursrecht vaak voor dat overheden rechterlijke uitspraken naast zich neerleggen.

"Recht is altijd een afweging van belangen", legt Kwakman uit. Teeven kan zich bijvoorbeeld beroepen op het begrip 'overmacht noodtoestand', omdat het belang van de openbare orde zwaarder weegt.

De woordvoerder van Teeven laat weten niet op de zaak vooruit te kunnen lopen. "Het is aan de RSJ om te bepalen wat zij van de ontstane situatie vinden."

Vrijlating

Teeven stelde in zijn toelichting op de afwijzing van het verlof dat voorwaardelijke vrijlating een wezenlijk andere situatie is. Dan kunnen volgens hem wel structurele maatregelen worden getroffen rond de veiligheid van Van der G.

Tegen de voorwaardelijke vrijlating van Van der G. kan het kabinet niets doen. "Daar zijn andere regels voor", zegt Kwakman.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie