Nederland is een zogenoemde arbitragezaak begonnen om het Greenpeace-schip Arctic Sunrise en haar bemanning vrij te krijgen.

Als er binnen twee weken onvoldoende vooruitgang is geboekt, volgt een stap naar het Internationaal Zeerechttribunaal om schip en de twee Nederlandse bemanningsleden vrij te krijgen.

Dat maakte het ministerie van Buitenlandse Zaken vrijdag bekend. In de procedure zoeken beide landen een arbiter (bijvoorbeeld een jurist of rechter). Die twee arbiters kiezen vervolgens een derde arbiter, waarna ze zich buigen over de zaak. De uitspraak is bindend. De Russische ambassade is van de stap op de hoogte gesteld.

"We begrijpen dat Rusland de veiligheid op haar wateren wil waarborgen, maar we zijn het niet eens met de manier waarop dit bij het Greenpeace-schip ging", laat een woordvoerder van het ministerie weten tegenover NU.nl. "Daarom starten we de arbitragezaak."

Het kabinet stelt dat het vooraf op de hoogte had moeten worden gesteld van de entering omdat het schip onder Nederlandse vlag vaart.

Strafrecht

De woordvoerder laat weten dat Nederland zich echter niet wil bemoeien met het strafrecht van Rusland, en de bemanningsleden kunnen zodoende nog steeds worden bestraft. In een brief aan de Tweede Kamer laat minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken weten dat het de nationale rechtsgang in Rusland ten aanzien van de Nederlandse bemanningsleden nauwgezet zal volgen.

De Russische ambassadeur is van de stap op de hoogte gesteld. Timmermans verwacht dat het wel ''enige dagen'' kan duren voor de Russen antwoorden.

Enteren

De Arctic Sunrise werd op 19 september door de Russen ten zuiden van Nova Zembla geënterd. Enkele dagen eerder was er actie gevoerd bij een boorplatform. De 30 bemanningsleden, onder wie twee Nederlanders, zijn in Moermansk aangeklaagd wegens piraterij. Daar staat volgens de Russische wet maximaal 15 jaar op.

Met de beide gedetineerde Nederlanders gaat het volgens de bewindsman ''naar omstandigheden goed'', maar ze zijn ''bezorgd'' wat er met ze gaat gebeuren. In Moermansk zijn twee medewerkers van het Nederlandse consulaat-generaal in St.Petersburg om het tweetal bij te staan.

Internationale wateren

Volgens Greenpeace werd het schip in internationale wateren overmeesterd. De Russen stellen dat het gebeurde in een exclusieve economische zone waar zij verantwoordelijk zijn voor de veiligheid. De beste manier om hier naar oordeel van het ministerie tegen in te gaan is een arbitrageprocedure.

Intussen blijft Timmermans wel proberen het tweetal via diplomatieke weg zo snel mogelijk vrij te krijgen. Mocht het toch tot een proces komen wil hij proberen te zorgen dat ze die in vrijheid kunnen afwachten.

Blij

Greenpeace is blij dat Nederland een arbitragezaak is begonnen. ''We hopen dat andere landen het voorbeeld van Nederland zullen volgen", zei directeur Sylvia Borren van Greenpeace vrijdag.

''Het moet duidelijk worden dat onze mensen geen piraten zijn'', aldus Borren. Hoewel de actievoerders voorlopig nog niet vrijkomen, is de milieuorganisatie toch tevreden. ''Dit is het meeste wat Nederland kan doen'', zei een woordvoerder. ''Dit is de stap waar we op zaten te wachten.''

Borren hoopt dat Rusland tot inkeer komt nu er een procedure is aangespannen. Eerder zei president Vladimir Poetin al dat de activisten geen piraten zijn.