Nederland is aansprakelijk voor de dood van drie moslimmannen na de val van de enclave Srebrenica in 1995. De Hoge Raad heeft een eerder oordeel van het gerechtshof daarover vrijdag bevestigd.

In mei adviseerde advocaat-generaal P. Vlas al om de cassatie van de Staat te verwerpen. Volgens de Hoge Raad hadden na de val van de enclave niet langer de Verenigde Naties (VN) effectieve controle over Dutchbat, maar viel het handelen van de militairen onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse Staat.

De zaak, die al elf jaar voortsleept, was aangespannen door de tolk van Dutchbat Hasan Nuhanovic en de nabestaanden van de vermoorde elektricien Rizo Mustafic. Nuhanovic verloor zijn vader en broer.

De slachtoffers werden op 13 juli van de compound gestuurd toen het bataljon met de evacuatie was begonnen. Ze vielen in handen van het Bosnisch-Servische leger. Dat vermoordde de mannen, net als circa zevenduizend andere moslimmannen en -jongens.

Het ministerie van Defensie zal de uitspraak zorgvuldig bestuderen. Een woordvoerder heeft dat gezegd. Hij wilde er verder niets aan toevoegen.

Schadevergoeding

Na afloop van de uitspraak vielen de nabestaanden elkaar in de armen. Zij kunnen een schadevergoeding vragen.

''Het recht heeft gezegevierd.'' Die woorden liet advocaat Liesbeth Zegveld met regelmaat vallen in interviews met de pers, na afloop van de uitspraak. ''We hebben hier elf jaar voor gevochten. De Hoge Raad was duidelijk: degene die beslist is verantwoordelijk.''

Over het oordeel dat de Staat verantwoordelijk was en niet de VN die immuniteit genieten, zei Zegveld: ''Wie verrichtte de handelingen? Wie gaf de opdrachten? Dan kom je heel duidelijk in Den Haag uit en niet in New York.''

Tegen de uitspraak is geen beroep meer mogelijk. ''We zijn echt klaar'', lachte Zegveld.

Verrast

Voorzitster Hatidza Mehmedovic van de vereniging Moeders uit Srebrenica en Podrinje was vrijdag zeer verrast door de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad.

''Het is goed dat Nederland nu zijn verantwoordelijkheid toegeeft, al krijgen de families daarmee hun geliefden niet terug”, zegt zij. De VN moet volgens haar hetzelfde doen.

Als nu ook nog zowel de Bosnische Serviërs als buurstaat Servië hun verantwoordelijkheid voor de dood van de duizenden andere mannen toegeven, kan er in Bosnië eindelijk verzoening komen, aldus Hatidza Mehmedovic. 

Mustafic

Alma Mustafic, van wie de vader door Dutchbat in 1995 van de compound werd gestuurd waarna hij werd gedood, is opgelucht dat ze na ''zo veel jaar'' erkenning heeft gekregen. 

''We hopen het een plek te kunnen geven om het goed af te sluiten. Je kunt het nooit helemaal afsluiten, want we krijgen mijn vader niet meer terug'', zei ze. Een schadevergoeding speelt op dit moment geen rol, zei ze. ''Ik geniet van het moment en wat hierna komt zien we dan wel.''

Premier Mark Rutte zegt tijdens zijn persconferentie het volgende: "We zullen naar deze uitspraak handelen, maar op welke manier gaan we nog bekijken."

Bekijk beelden van Rutte: