In de noordelijke provincies Drenthe, Friesland en Groningen heeft de brandweer de meeste tijd nodig om bij noodgevallen te komen.

In Drenthe doet de brandweer er gemiddeld* bijna 10,5 minuut over. In Zuid-Holland doet zij er het kortst over, namelijk 7 minuten. Het landelijke gemiddelde is 7 minuten en 53 seconden.

Dat blijkt uit cijfers die NU.nl bij de 25 veiligheidsregio's heeft opgevraagd. Het gaat om de zogeheten opkomsttijd voor noodgevallen. Dit is de tijd die verstrijkt tussen de melding en het tijdstip dat de brandweer ter plaatse is.

NU.nl heeft van 22 regio's de gegevens van januari 2010 tot en met december 2012 ontvangen. De regio Groningen zit echter middenin een reorganisatie en heeft gegevens tot halverwege 2011 aangeleverd. Noord- en Oost-Gelderland en IJsselland hebben meldingen vanaf eind september 2010 verstrekt.

Kazernes

Een woordvoerder van de veiligheidsregio Drenthe wijt de hoge opkomsttijden aan het kleine aantal kazernes in de regio. "Drenthe is een uitgestrekte provincie met veel kleine dorpjes. Je kunt daar wel kazernes bijplaatsen, maar je vindt nooit voldoende vrijwilligers om die kazernes te bemannen." Daarnaast zouden de kazernes in kleine dorpen slechts tien uitrukken per jaar hebben.

Een woordvoerder van veiligheidsregio Groningen beschrijft hetzelfde beeld. "Je kunt niet zoveel van die opkomsttijd af krijgen. Daarom nemen wij maatregelen om de melding eerder te krijgen of te voorkomen, zoals het plaatsen van rookmelders of voorlichting."

Beweeg de cursor over de lijn om de tijden te bekijken. De gegevens zijn afkomstig van de veiligheidsregio’s. Bekijk de data op NUdatablog. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Gelderland

De korpsen ten oosten van Arnhem hebben de hoogste opkomsttijden. In Duiven doet de brandweer er ruim 16 minuten over om op de plaats van bestemming te komen. Op de tweede plek staat de brandweer van Zevenaar met 14 minuten en 21 seconden opkomsttijd.

In Rijswijk is de brandweer het snelst ter plaatse. Gemiddeld doen brandweermannen er 5 minuten en 14 seconden over om daar bij een spoedgeval te komen. Helmond (5 minuut 40 seconden) en Enschede (5 minuut 45 seconden) hebben daarna de snelste korpsen.

Klik op de gemeente voor meer informatie. De gegevens zijn afkomstig van de veiligheidsregio’s. Bekijk de data op NUdatablog. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Meldkamersysteem

De opkomsttijd is de optelsom van drie tijden: de meldtijd, uitruktijd en aanrijtijd. De laatste twee tijden worden door brandweermannen handmatig ingevoerd, waardoor in het heetst van de strijd regelmatig de verkeerde of zelfs geen tijd wordt geregistreerd.

Dat blijkt ook uit de gegevens die NU.nl van de regio's heeft ontvangen. Ruim 22 procent van de meldingen bevat onvolledige of duidelijk verkeerde informatie. In sommige veiligheidsregio's liep het percentage onvolledige meldingen op tot bijna 60 procent.

Een woordvoerder van Brandweer Nederland erkent die problemen. "Er wordt gewerkt aan een nieuw landelijk meldkamersysteem dat er voor gaat zorgen dat de incidentgegevens verbeterd en eenduidig voor alle regio's worden opgeslagen."

GPS

Ook het registreren van de opkomsttijd wordt verbeterd, aldus dekkingsplanspecialist Arthur Haasbroek van regio Hollands Midden. Haasbroek is betrokken bij het landelijke overleg om de registratie van opkomsttijden te verbeteren.

"Eigenlijk is het bijzonder dat brandweermannen, die druk bezig zijn met een heftige situatie, de opdracht meekrijgen om tegelijkertijd administatief werk te doen." Volgens Haasbroek is dit op te lossen door brandweerwagens met GPS- en meetsystemen uit te rusten.

Op dit moment rijdt regio Haaglanden met een aantal testvoertuigen rond waarbij de opkomsttijd automatisch wordt geregistreerd. De betrouwbaarheid van die registraties wordt nog geëvalueerd om te bekijken of dit naar andere regio's kan worden uitgebreid.

Wet veiligheidsregio's

De prestaties van de brandweer worden sinds 2010 afgerekend op de wet veiligheidsregio's. Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie en de korpsen zijn al enige tijd met elkaar in discussie of de opkomsttijd de enige wettelijke maat moet zijn. De commissie Hoekstra buigt zich momenteel over een evaluatie van de wet.

Naar aanleiding van een evaluatie in 2012 stuurde Opstelten een brief naar slecht presterende regio’s. De briefwisseling (PDF) tussen de minister en veiligheidsregio Groningen is in handen van NU.nl.

In die brief schrijft minister Opstelten op 5 septmenber 2012 aan de veilgheidsregio Groningen: "Omdat uw veiligheidsregio een van de regio’s is die in minder dan 50 procent van de gevallen de normtijden haalt, verzoek ik u met klem om de opkomsttijden te verbeteren en de daartoe noodzakelijke stappen in uw regio te nemen."

'Onevenredige investering'

Peter Rehwinkel, voorzitter van de veiligheidsregio en burgemeester van Groningen, "betreurt de toonzetting" van die brief. Hij stelt dat het belang van opkomsttijden wordt overschat. "Een situatie waarbij een brand zich soms tientallen minuten kan ontwikkelen voordat deze gemeld wordt, kan namelijk niet worden gecompenseerd met strakke opkomsttijden."

"Het gaat in onze optiek niet slechts om politieke verantwoording  op grond van wet- en regelgeving, maar vooral om het waarborgen van de veiligheid van onze inwoners en in dat kader nemen wij onze verantwoordelijkheid." De minister houdt vooralsnog voet bij stuk om de opkomsttijden omlaag te krijgen. 

Vernieuwde wet

Brandweercommandant Elie van Strien vindt het 'te gek voor woorden' dat het verkorten van de opkomsttijden als enige middel worden gezien om de brandveiligheid te verbeteren. 

"Als burgers 112 bellen, dan is er weldegelijk iets aan de hand. Laat er geen misverstand over bestaan: het is dan de taak van de brandweer om zo spoedig mogelijk ter plaatse te zijn. Maar het ontdekken en melden van een brand is eveneens van groot belang", aldus Van Strien.

"Ik weet echt niet welk advies de commissie gaat formuleren. Ik hoop dat men ruimte geeft om ook brandpreventie in een vernieuwde wet op te nemen."

De commissie Hoekstra zou voor 1 juli een advies uitbrengen over een vernieuwde wet, maar heeft dit uitgesteld naar het derde kwartaal van 2013.

* In dit artikel wordt de gemiddelde tijd genoemd waar eigenlijk de mediaan wordt bedoeld. De mediaan is het middelste getal als alle gegevens op volgorde achter elkaar worden gezet en is gebruikt om ruis in de gegevens te elimineren.

Bekijk de data per gemeente, provincie en veiligheidsregio op NUdatablog