Sarin behoort tot de dodelijkste gassen op de planeet en is nergens in Nederland of Europa legaal te koop. 

Wel kan het gas worden vervaardigd met voldoende laboratoriumkennis, wat informatie afkomstig van Google en de juiste grondstoffen.

De benodigde grondstoffen zijn niet vrij verkrijgbaar, maar voor mensen die werken in een laboratoriumomgeving zijn ze in de dagelijkse praktijk wel mee te smokkelen. 

De grondstoffen worden normaliter geregistreerd en leiden bij grote bestellingen van onbekende afnemers wel tot een melding bij de autoriteiten.

'Chemisch verstand'

De mogelijkheid van illegale productie valt volgens Maarten Nieuwenhuizen, leidinggevende, chemicus en deskundige op het gebied van zenuwgassen bij TNO, helaas niet uit te sluiten.

''Met chemisch verstand en met relatief toegankelijke grondstoffen is het te doen, maar het is verschrikkelijk uitkijken", zegt Nieuwenhuizen. ''Je moet het zeker niet in de keuken proberen."

Volgens hem behoort sarin tot de wereldtop als het gaat om dodelijke gassen. Het gas wordt gevormd door het mengen van twee op zichzelf minder gevaarlijke stoffen, methylfosforzuurdifluoride en een mengsel van 2-propanol en 2-prongesel vapylamine.

Deze dodelijke cocktail is bij kamertemperatuur een vloeistof, die slechts langzaam en laag bij de grond verdampt.

Dodelijk

De minste of geringste inademing of de opname op de huid van een druppel vloeistof ter grootte van een speldenknop is vrijwel altijd dodelijk. Sarin werkt in op het zenuwstelsel en leidt tot stuiptrekkingen, verlammingen en uiteindelijk het stokken van de ademhaling. De dood treedt binnen enkele minuten in.

Alleen een snelle injectie met anti-stoffen kan de dood voorkomen.

Deskundige Nieuwenhuizen zegt zich ‘professioneel ongerust’ te maken dat de dodelijke substantie ooit in verkeerde handen terecht komt.

''Die vrees is bij mij altijd op de achtergrond aanwezig."

Criminelen

Hij wijst bijvoorbeeld op de mogelijkheid dat sarin of grondstoffen daarvoor bij criminelen terecht komen.  ''Er zijn altijd weer lui die het zouden kúnnen gebruiken of tegen wie een gerede verdenking bestaat. Daarom ben ik professioneel op mijn hoede."

Hij wil wegens het ontbreken van nadere gegevens niet speculeren over de juistheid van de dreiging met sarin in Maastricht. Daarvoor is nog te veel onduidelijk.

Zijn vrees is echter mede gestoeld op eerdere aanslagen in Japan, waarbij in de jaren negentig twaalf mensen om het leven kwamen door terreurdaden van de sekte Aum Shinrikyo.

Die sekte liet op verschillende punten in de ondergrondse van Tokio sarin los. Eerder kwamen al sekteleden om bij het vervaardigen van het zenuwgas. Uit het huis van een van de sekteleden ontsnapte een wolk met gifgas.

Vernietigingsprogramma

Nieuwenhuizen is lang geleden namens TNO als adviseur van het ministerie van Buitenlandse Zaken betrokken bij het Russische vernietigingsprogramma voor chemische wapens. Daartoe behoort ook sarin, dat in grote hoeveelheden door de militaire grootmachten is vervaardigd.

Sarin is in de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld als strijdgas, maar nooit actief gebruikt, omdat zowel de geallieerden als de Duitsers bang waren voor de gevolgen voor de eigen troepen.  Op het strijdtoneel is het gas door Saddam Hoessein toegepast tegen de Koerdische bevolking in Halabja. Daarbij vielen 5000 doden.  

Voorraad

Circa 90 procent van de Amerikaanse voorraad chemische en biologische wapens is inmiddels vernietigd. De Russen hebben circa 70 procent opgeruimd, zegt een woordvoerder van OPWC in Den Haag.

Deze VN-organisatie ziet toe op de vernietiging van zenuwgassen en biologische wapens. Niet alle landen hebben het verdrag ondertekend. Daaronder bevinden zich buurlanden van Israël in het Midden-Oosten, Iran en Noord-Korea.

Juist vanuit die landen bestaat kans dat illegale grondstoffen voor de productie van sarin  worden verhandeld. Dat is in het verleden ook met radioactieve stoffen gebeurd.

In Nederland is een beperkte hoeveelheid sarin aanwezig. Hoeveel wil TNO om veiligheidsredenen niet zeggen.

Het opgeslagen sarin valt onder het inspectieregime van de Organization for the Prohibition of Chemical Weapons (OPWC), een VN-organisatie gevestigd in Den Haag.

Rijswijk

Het sarin ligt opgeslagen in een veilige en goed beveiligde omgeving bij TNO in Rijswijk.

Het zenuwgas dient in die beschermde omgeving uitsluitend een vreedzaam doel. Sarin wordt in het lab gebruikt om bijvoorbeeld gasmaskers, detectoren en militaire kleding die bescherming moet bieden tegen de dodelijke substantie te testen.

Dat gebeurt in opdracht van het ministerie van Defensie, maar ook van fabrikanten van detectie- en beschermingsmiddelen. Nieuwenhuizen: ''Je moet tenslotte wel zeker weten dat het echt beschermt. Dat doen we door die producten met sarin te testen."