De relatief nieuwe, legale grondstof apaan is oorzaak van een opleving van de productie van pretpillen als xtc en amfetamine, stelt het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD).

Het ministerie van Veiligheid en Justitie en het Europees Hof buigen zich over de vraag of apaan verboden moet worden.

Deze stof alfa-fenylacetoacetonitri wordt in laboratoria zodanig bewerkt, dat daaruit een grondstof voor XTC en andere synthetische drugs wordt gedestilleerd.

Het KLPD maakt zich grote zorgen over de pretpillen die na een flinke terugval in 2010 en 2011 weer volop geproduceerd in Nederland.

Afval in natuur

Maandagochtend luidde Staatsbosbeheer de noodklok over vondsten van xtc-afval in natuurgebieden. De bos- en natuurbeheerder rept over talrijke dumpingen van gevaarlijke reststoffen in het oppervlaktewater en in de natuur.

Het KLPD leidt uit het aantal meldingen van dumpingen af dat het 'schering en inslag' is. Er worden regelmatig nieuwe laboratoria ontmanteld. De Landelijke Faciliteit Ontmantelen (LFO) heeft daar dagwerk aan, aldus het KLPD. West-Brabant is het hartgebied van de nieuwe pillenproductie.

Grondstoffen

In 2010 kondigde de toenmalige Unit Synthetische Drugs nog aan dat het grotendeels gedaan was met de pillenproductie, omdat de import van de grondstof PMK uit China vrijwel was opgedroogd.
Uit een rapport van Europol, dat vorige maand verscheen, bleek dat het aantal xtc-labs in Europa aanzienlijk is afgenomen, mede door het indammen van de grondstoffenstroom.

Nu de stof apaan als alternatief is ontdekt, lijkt de wederopstanding van de pretpillenindustrie in Nederland aanstaande. "Het ergste is dat de makers nu met apaan hun eigen grondstoffen kunnen produceren", zegt Ed Kraszewski namens het KLPD.

Nederland

Nederland wordt in het Europol-rapport samen met het Verenigd Koninkrijk is Nederland gezien als het zenuwcentrum voor productie en doorvoer van drugs.

Volgens wetenschapper Toine Spapens, auteur van tal van rapporten over drugshandel en verbonden aan de Universiteit van Tilburg, is dat logisch. ''Dat beeld wordt door de feiten ondersteund. Als doorvoerland voor drugs hebben we het hier allemaal beschikbaar."

Maar Spapens stelt dat de productie van xtc en andere pillen nog lang niet terug is op het niveau van jaren geleden. ''Nederland is een periode de grootste xtc-producent ter wereld geweest. Dat is niet meer zo."

Hij noemt het Verenigd Koninkrijk in Europa als een van de grootste afnemers van pillen.

Overdreven

Ook criminoloog Tim Boekhout van Solinge, verbonden aan het Willem Pompe Instituut van de Universiteit van Utrecht, vindt dat de rol van Nederland als spil in de drugshandel wordt overdreven. ''Het gekke is dat Nederland zelf zijn rol op dat terrein zo benadrukt", zegt de wetenschapper.

Hij maakt zich geen zorgen over de opsporing van de nieuwe drugslabs. ''Er is geen land dat zo investeert in opsporing’’, zegt Boekhout. ''Logisch dat je dan ook veel nieuwe laboratoria aantreft."