ROTTERDAM - Kunstkenners en privédetectives hebben kritiek op de aanpak van de politie bij de opsporing van gestolen kunst.

Het oplossingspercentage ligt hooguit tussen de vijf en tien procent. Een database voor gestolen kunst is niet toegankelijk voor het publiek, zodat bezoekers van veilingen en markten niet actief kunnen tippen over gestolen kunstwerken.

En bij de politie werken slechts een handjevol kenners, die wegens gebrek aan mankracht alleen op de meest aansprekende verduisterde schilderijen jagen.

Dat kritische beeld wordt geschetst door onder meer privédetective Ben Zuidema, betrokken bij het oplossen van enkele grote internationale kunstroven. Ook de wereldvermaarde kunstexpert Ton Cremers van Museum Security Consultancy (MuSeCo) deelt die mening, evenals Lida Dijkstra van de website gestolenkunst.nl.

Zij reageren daarmee op de kunstroof in Rotterdam, waarbij in de nacht van maandag op dinsdag in de Kunsthal kostbare werken van onder anderen Matisse zijn gestolen.

Specialisten

''De politie heeft nauwelijks specialisten in dienst die zulke bijzondere kunst kunnen opsporen", zegt Cremers, die wereldwijd informatie verzamelt en deelt over diefstallen. ''Mondiaal wordt hooguit vijf tot tien procent van de schilderijen, vazen en beelden teruggevonden."

Meer dan de helft wordt geroofd bij particulieren. De 1200 musea in Nederland zijn zo goed beveiligd dat een diefstal een uitzondering is, zoals nu in de Kunsthal en in 2009 in het Van Gogh Museum.

Van de rovers heeft hij geen hoge pet op. Het zijn volgens Cremers ‘losers’, die geen benul hebben van de werken die ze meenemen. Ze kunnen de kunst bovendien nergens kwijt, want de topstukken staan meteen internationaal geregistreerd. Geen veilinghuis zal ze willen verkopen.

Cremers: ''Zulke dieven zoals in de Kunsthal gaan af op de grote namen. Het zijn geen kenners, zoals in de romantische films met bijvoorbeeld Sean Connery in de hoofdrol wordt voorgesteld. En ook drugsbazen hebben er niets aan. Bij Pablo Escobar hing niet eens een echte Picasso aan de muur, maar een vervalsing."

Nationale Recherche

Privédetective Ben Zuidema prijst de inzet van de kunsteenheid van de Nationale Recherche onder leiding van Edwin de Vos, maar stelt dat de politie veel te weinig prioriteit toekent aan de museumroven. ''De kunstdieven kunnen vrijelijk hun gang gaan, want de politie zit niet of nauwelijks achter hen aan", zegt Zuidema.

Hij was recent samen met de politie betrokken bij de oplossing van de diefstal van de Noortman-collectie in Maastricht. Daarbij werden 24 jaar na de diefstal acht meesterwerken van onder meer Brueghel en Hobbema teruggevonden ter waarde van vijf miljoen euro. De dieven staan in Rotterdam terecht.

''Schijnbaar is de kunstdiefstal lucratief, want de pakkans is gering en het gebeurt regelmatig’’, zegt Zuidema. ''Ik ken een hele hoop mensen die bereid zijn gestolen kunst te helen. Daarom kun je gestolen kunst alleen terugvinden als je met tussenpersonen werkt."

Online database

Lida Dijkstra van de website gestolenkunst.nl zegt al bijna tien jaar te proberen een publiekelijk toegankelijke database online te krijgen. Ondanks regelmatig overleg met voormalige korpschefs als Meijboom en Bakker is het haar niet gelukt om enig enthousiasme bij de politie te kweken.

''Nu wordt er wel gewerkt aan centrale registratie van gestolen kunst, maar is die site alleen maar voor een handjevol politiemensen in te zien’’, klaagt Dijkstra. ''Terwijl je die informatie juist moet delen met een groot publiek, zoals kunstkopers en handelaren.’’

Volgens Dijkstra komt maar een fractie van de gestolen kunst ooit terug bij de eigenaars. ''Er is gewoon geen prioriteit, geen menskracht en geen kennis. Zelfs als ik kant-en-klare tips aanlever over de plaats waar gestolen kunst aanwezig is, wordt er niets mee gedaan. Alleen grote zaken als de roof in de Kunsthal worden opgepakt."

Raad van Korpschefs

De Raad van Korpschefs zegt in een reactie dat veel zaken om urgentie in de aanpak. Bij het expertisecentrum Kunst- en Antiekcriminaliteit van het KLPD werken vier tot vijf mensen, die volgens de politie inderdaad geen ijzer met handen kunnen breken.

Om het specialisme effectiever te kunnen inzetten, worden binnenkort contactpersonen benoemd bij de eenheden van de nieuwe Nationale Politie. De database met gegevens van gestolen kunstwerken is inderdaad niet vrij toegankelijk, maar dat kan volgens de politie wel via een betaald toegangsabonnement van Interpol.