'ID-bewijzen slecht gecontroleerd'

DEN HAAG - Legitimatiebewijzen worden niet of nauwelijks goed gecontroleerd. Dat blijkt uit onderzoek van NU.nl, dat met een niet bestaand bewijs nagenoeg nergens werd geweigerd.

Sinds januari gebruikt een NU.nl-verslaggever een niet bestaand Duits ogend legitimatiebewijs voor alle contacten waar het identificeren met een legitimatiebewijs verplicht is.

Het Lichtbildausweis (Duits woord voor legitimatiebewijs met pasfoto) bevatte zoveel mogelijk correcte gegevens en diverse verwijzingen om aan te geven dat het niet correct kon zijn.

Zo stond er als pseudoniem 'Bigwobber' op het kaartje. Op geen moment is het legitimatiebewijs geweigerd.

Overal toegang

Het Lichtbildausweis is op veel plaatsen gebruikt als identificatiemiddel. Zo accepteerden de ministeries van Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken, Veiligheid en Justitie, Volksgezondheid, Sociale Zaken en Infrastructuur en Milieu het als afdoende legitimatie.

Ook de OPTA, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de Tweede Kamer, het Nationaal Cyber Securtiy Centrum (een onderdeel van de Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid) en een stembureau voor de Tweede Kamerverkiezingen accepteerden het bewijs.

Bekijk videobeelden van de pogingen:

Minister naar kamer

Voor de ChristenUnie is het falen van de beveiliging op zoveel plaatsen onacceptabel. De partij wil minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie op het matje roepen. Ook moet er een brief met een plan komen om de problematiek op te lossen, waarna de partij het uitgebreider in het parlement wil bespreken.

"Ik ben van m'n stoel gerold van verbazing", zegt ChristenUnie-kamerlid Gert-Jan Segers. "Dat je negen maanden lang gewoon overal, van ministeries tot het stembureau, van de politie tot zelfs het Koninklijk Paleis, kunt binnenkomen met een vervalst identiteitsbewijs is ronduit schokkend."

brenno

Opmerkelijk was verder dat bij bezoeken aan het KLPD, Politie Haaglanden en de Politie Brabant Zuid-Oost het kaartje werd geaccepteerd. Verder accepteerde de Marechaussee het niet bestaande bewijs bij een bezoek aan het Koninklijk Paleis.

De AIVD voerde bij een bezoek een strenge screening uit, maar viel niet over het legitimatiebewijs. Uit oogpunt van staatsveiligheid is de geheime dienst direct door NU.nl geïnformeerd en zijn procedures aangepast.

Verkiezingen

Bij het stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen bleek een nagemaakt legitimatiebewijs voldoende om tot het stemhokje te worden toegelaten. Na het stemmen is de voorzitter van het stembureau geconfronteerd dat er niet goed is gecontroleerd. Om het verkiezingsproces niet te beïnvloeden is daarna een correct bewijs getoond.

Ook in het Europees Parlement, waar meer ervaring met internationale legitimatiebewijzen is, werd het Lichtbildausweis als correct geaccepteerd. Ter verificatie heeft ook een andere persoon, die zelfstandig een Lichtbildausweis had geregeld, getest. De kaart van een hacker, die opereert onder pseudoniem BugBlue, werd geaccepteerd bij overheidsgebouwen en in hotels.

Private partijen

Bij diverse private partijen werd ook niet gecontroleerd op correctheid van het legitimatiebewijs. Zo accepteerde een medewerker van de Albert Heijn het bewijs voor de afgifte van een aangetekende brief en een andere winkel de kaart voor de afgifte van een pakketje. Diverse hotels, waaronder Ibis en het Kurhaushotel, accepteerden de kaart.

In de trein nam een conducteur er genoegen mee voor legitimatie voor een zelf geprint treinkaartje op naam. Ook bleek het mogelijk om meerdere malen een nieuwe simkaart te krijgen bij Vodafone en T-Mobile. Bij T-Mobile werd bij het derde bezoek aan een winkel het bewijs uiteindelijk na twijfelen geweigerd.

"Dit is geen eenmalige toevalstreffer van een journalist die op zoek is naar een stuntje", stelt ChristenUnie-kamerlid Segers. "Als dit inderdaad allemaal zo is gegaan, dan is een ernstig en structureel veiligheidsprobleem aangetoond. De controle van identiteitsbewijzen deugt gewoon niet."

"Zelfs de vermelding van het pseudoniem ‘Bigwobber’ op de kaart deed nergens alarmbellen afgaan. Omdat dit een accuut probleem is, wil ik dinsdag Minister Opstelten naar de Kamer halen", gaat de politicus verder. "Burgers en ambtsdragers hebben recht op bescherming van hun veiligheid en De Winter heeft aangetoond dat die ernstige gebreken vertoont."

Evident nep

"Dit is vrij zorgelijk als het gaat om identificatie en veiligheid, maar past binnen mijn ervaringen dat een juiste identiteitsvaststelling, of het nu gaat om niet geldige legitimatiebewijzen of look-a-likes, nog steeds onvoldoende aandacht krijgt", stelt Piet Roelofsen, directeur van PG Support, een gespecialiseerd trainingsbureau op het gebied van identiteitsdocumenten
en uitgever van een naslagwerk op dit gebied -widboek.nl-.

Hij benadrukt dat er overzichten zijn met voorbeelden van legitimatiebewijzen. "Wat er niet in staat is dan ook niet rechtsgeldig. Een 'Lichtbildausweis' staat er zeker niet bij, omdat het geen geldig paspoort of geldige identiteitskaart van één van de landen binnen Europese Economische Ruimte is!"

Gebreken

Om vast te stellen dat het Lichtbildausweis niet geldig is, hoeft hij het niet in zijn handen te hebben. Los van de kennis dat de kaart niet door Duitsland als een geldige bewijs is uitgegeven, toont de fotokopie volgens hem verschillende gebreken aan. Het gebied dat door een computer kan worden gelezen telt 36 posities, terwijl een echt identiteitsbewijs er standaard 30 heeft.

Ook zijn aanduidingen in de opsomming van de posities in het bewijs onjuist. Wie twijfelt kan de voor de computer leesbare zone zelfs op internet niet officieel vaststellen.

Verder ziet Roelofsen dat de kleur zwart van helderheid en dikte wisselt. "Allemaal tekenen dat het niet goed zit", meent hij dan ook.

"Een echt bewijs heeft echtheidskenmerken, die met hulpmiddelen zoals ultraviolet licht effecten tonen. Een toets met een dergelijk hulpmiddel had de valsheid van dit document aangetoond. Als je daarnaast ook gebruik maakt van voorbeelden van modellen kan ook gecontroleerd worden of belijningen in de ondergrond of in de beschermlaag zitten. Afwijkingen hierop kunnen een teken zijn van fotovervanging."

Computer

In vergelijking met de inspanningsverplichting die van het bedrijfsleven bij identiteitsfraude of vals geld wordt verwacht is het voor Roelofsen dan ook niet verdedigbaar dat mensen op verantwoordelijke posities bij de overheid hiervoor niet goed zijn opgeleid.

Bekijk hier de volledige video van 9 maanden journalistiek onderzoek

Coördinator Terrorismebestrijding waarschuwt voor NU.nl-onderzoek

Tip de redactie