Ombudsman vindt vastzetten vreemdelingen inhumaan

DEN HAAG - De vreemdelingenbewaring in Nederland is inhumaan. Dat vindt de Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer. 

Hij pleit in een dinsdag gepubliceerd rapport (pdf) voor volwaardige alternatieven voor de huidige vreemdelingenbewaring.

''Het is niet behoorlijk dat de overheid vreemdelingen die niet in Nederland mogen blijven, onderbrengt in een gevangenis met strafrechtelijke beperkingen. Mensen zonder veroordeling op deze manier opsluiten is niet humaan. De inperkingen op de mensenrechten zijn te groot", vindt Brenninkmeijer.

Uiterste middel

Voor minister Gerd Leers (Asiel) is vreemdelingendetentie het uiterste middel om vreemdelingen uit te zetten die niet vrijwillig vertrekken. Dat laat zijn woordvoerder weten in een reactie op het rapport van de Nationale ombudsman. ''Het is ook al sinds jaar en dag het uitgangspunt.''

Vreemdelingen kunnen zelf ook detentie voorkomen: ''Wie gewoon meewerkt aan vertrek, hoeft niet in detentie terecht te komen'', aldus de zegsman van de minister. 

Alternatieven

Hij wijst erop dat Leers begin dit jaar is begonnen met het testen van alternatieven. Het gaat daarbij onder meer om een meldplicht in combinatie met terugkeerbegeleiding, een meldplicht met verblijf op betrouwbare adressen en een borgsom die de vreemdeling terugkrijgt als hij zelf vertrekt.

Na afloop van de proeven moet eerst worden bekeken of de alternatieven er niet toe leiden dat vreemdelingen zich aan terugkeer onttrekken, waarschuwt het ministerie.

Geestdodend

In Nederland zouden zo'n 6000 mensen in vreemdelingendetentie op hun uitzetting wachten. Dat gebeurt onder geestdodende omstandigheden, constateert Brenninkmeijer.

''Minstens 16 uur per dag met iemand anders opgesloten zitten in een ruimte van ongeveer 2 bij 5 meter. Twee uur per week bezoek mogen ontvangen. Niet kunnen werken. Niet zelf kunnen beslissen wanneer je naar buiten gaat. En bij dat alles niet weten hoe lang het gaat duren, het kan oplopen tot 18 maanden. En bij herhaling achter slot en grendel vormt geen uitzondering.''

Legitiem

In het rapport staat dat mensen in hun vrijheid beperken om ze succesvol uit te zetten, in principe een legitiem doel is.

''De wijze waarop die vrijheidsbeperking vorm krijgt met het huidige regime van vreemdelingenbewaring tast die legitimiteit echter aan'', aldus Brenninkmeijer, die ziet dat op het vreemdelingenbeleid grote politieke druk staat. ''Die lijkt zich te vertalen in een kil ontmoedigingsbeleid.''

Tempo

De ombudsman constateert wel dat detentiecentra de omstandigheden proberen te verbeteren, maar hij zegt zich tegelijkertijd zorgen te maken over het tempo waarmee dat gebeurt.

Brenninkmeijer dringt er bij de verantwoordelijk ministers Ivo Opstelten en Gerd Leers op aan de omstandigheden in de vreemdelingendetentie te verbeteren. Hij denkt daarbij aan meer bewegingsvrijheid, zinvolle dagbesteding zoals opleiding of werk, toegang tot internet en telefoon en passende medische zorg.

Tip de redactie