DEN HAAG – Er moet een landelijk asbestprotocol komen, zodat duidelijk is hoe groot het gevaar voor bewoners en omwonenden is.

Dat vindt directeur Machiel van der Woude van het Instituut Asbestslachtoffers, waar alle kennis omtrent slachtoffers en gevaren van het kankerverwekkende middel samenkomt.

"Asbestonrust lijkt misschien een zomerhype, maar mensen in heel het land worden op het ogenblik bij het minste of geringste uit hun huis gezet en denken dat ze er aan dood gaan", zegt Van der Woude. "Als overheid moet je daar iets aan doen. Het gevoel van die mensen is heel belangrijk."

Asbestproblematiek

Zijn pleidooi wordt ondersteund door asbestdeskundige Ton Witteman. "Op het ogenblik schieten mensen telkens in een kramp. De overheid moet de asbestproblematiek eindelijk serieus gaan nemen."

Vrijwel dagelijks halen branden en verbouwingen, waarbij asbest vrijkomt, het landelijke nieuws. Na de paniek in de wijk Kanaleneiland in Utrecht was er de afgelopen dagen onrust in onder meer Wageningen, Westerhaar, Groningen, Stadskanaal en Rotterdam-Hoogvliet. Tientallen bewoners werden gesommeerd om uit veiligheidsoverwegingen hun huizen te verlaten.

"In al die gevallen zie je dat er slecht wordt gecommuniceerd en slaat de paniek toe", aldus Van der Woude. "We moeten niet van incident naar incident blijven hollen, maar kiezen voor een goede gestructureerde reactie."

Kachels

De noodzaak daarvoor ligt voor de hand. Overal in onze samenleving is asbest aanwezig. In vrijwel alle woningen en gebouwen die voor 1994 gebouwd zijn, is asbest verwerkt. De kankerverwekkende stof zit achter kachels en vensterbanken, is verwerkt in golfplaten op boerenschuren en het ligt onder oud zeil op de vloer.

Een inkijkje in de Asbestkaart van Nederland uit 2005 leert dat in Nederland ruim 1,1 miljoen ton asbestvezels in toegepaste asbesthoudende materialen zijn verwerkt. Het kost generaties om dat uit scholen, woningen, winkelcentra en overheidsgebouwen weg te halen.

Volgens asbestdeskundige Ton Witteman is de overheid laks bij het informeren van de bevolking over de gevaren. Hij verwijst naar een motie van het toenmalige Tweede-Kamerlid Remi Poppe (SP), die de regering in 2007 al vroeg om een protocol voor de publieksvoorlichting. Eenzelfde protocol zoals Van der Woude van het Instituut Asbestslachtoffers nu voorstelt. Vijf jaar later is zo’n voorlichtingsprotocol er nog niet.

Onkunde

"De onkunde en onwetendheid over de gevaren van asbest zijn groot", zegt Witteman. "Zelfs gemeenten weten niet precies hoe ze ermee moeten omgaan. Als ik bij een renovatieproject kom, dan zeggen bouwvakkers heel stoer dat ze zichzelf niet beschermen. Maar stiekem weten ze heus wel dat je aan één vezel kunt overlijden."

De asbestdeskundige kreeg donderdag nog een telefoontje van een woningstichting in Gelderland. Een man had in een deur een kattenluikje gezet, die vrijwel helemaal uit asbest bestond. "Dan is de paniek meteen groot."

Die onrust zal verder toenemen als straks de scholen weer beginnen, verwacht Witteman. Uit een inventarisatie in januari 2012 blijkt dat ruim vierduizend scholen in ons land voor 1994 zijn gebouwd. Uit ervaring weet Witteman dat bij 80 procent van die scholen asbest is verwerkt.

"En juist kinderen zijn extra kwetsbaar voor het inademen van asbestvezels", zegt Witteman. "Dat kun je als overheid niet op zijn beloop laten."

Crisisteam

De gemeente Utrecht stopt vrijdag met het crisisteam, dat sinds zondag 22 juli aan het werk is geweest om alle zaken rond de asbestvondst in de Utrechtse wijk Kanaleneiland te regelen. Volgens burgemeester Aleid Wolfsen kunnen de zaken vanaf vrijdag weer volgens de gewone procedures worden afgehandeld, waarbij gemeente en woningcorporatie Mitros wel intensief blijven samenwerken.

In het team zaten vertegenwoordigers van brandweer, politie, GG en GD, Mitros en gemeente.

Bewoners kunnen vanaf maandag gebruikmaken van een informatie- en adviescentrum, dat wordt ingericht in het wijkcentrum aan de Marco Pololaan. Hier kunnen zij alle soorten van hulp en advies krijgen, ook op het gebied van schadevergoedingen waarop zij denken recht te hebben. In het centrum zijn ook medische hulpverleners beschikbaar voor degenen die zich zorgen maken over hun gezondheid.