ROTTERDAM - De verschillende inspectiediensten van de overheid moeten veel onafhankelijker en professioneler opereren. 

De kritische houding gaat al lange tijd achteruit en dat komt onder meer, omdat de inspecties de bedrijven en instellingen die zij moeten controleren te veel als klanten zijn gaan beschouwen.

Dat stelt Ben Ale, hoogleraar veiligheid en rampenbestrijding aan de TU Delft. Mede door de gebeurtenissen bij tankopslagbedrijf Odfjell in Rotterdam staat de doelmatigheid van de inspecties ter discussie.

Bij Odfjell zouden onder meer 30 jaar lang geen tanks zijn gecontroleerd, wat betekent dat de milieudienst Rijnmond daar al die tijd niet heeft ingegrepen.

Politieke rugdekking

Het gebeurt geregeld dat inspectiediensten na incidenten ter discussie komen te staan. Volgens Ale komt dat omdat ze geen politieke rugdekking krijgen. Maar er zit een langere geschiedenis achter. ''Inspecties behandelen bedrijven en instellingen al sinds de jaren '90 als klanten en aangezien de klant koning is... '', aldus Ale.

''Als je die visie maar lang genoeg vasthoudt, heb je een hele generatie inspecteurs die handelt met het idee dat je het bedrijven en instellingen niet te lastig moet maken'', stelt de hoogleraar.

''Het personeel is ook niet goed meer opgeleid in het echte inspecteren. Er worden mensen aangenomen die vooral goed zijn in het afvinken van lijstjes.''

Bankentoezicht

Dat inspecties weinig meer voorstellen zie je volgens hem eigenlijk nog het beste door het financiële debacle en het toezicht op de banken.

''Er was totaal geen controle meer waardoor we nu in de problemen zitten. Het toezicht faalde totaal. De Nederlandsche Bank heeft liggen slapen bij het toezicht op de banken die hypotheken verstrekten van meer dan zes keer het jaarsalaris zonder een cent af te betalen.''

Ale vindt dat de politiek zich moet realiseren dat inspectiediensten en toezichthouders nodig zijn om een maatschappij goed te laten draaien, dat bedrijven en instellingen het niet te bont maken in het nadeel van de burgers.

De politiek moet in zijn ogen dan ook veel meer afstand nemen van de inspectiediensten zodat die zich onafhankelijker opstellen. Nu kunnen ze hun tanden vaak pas laten zien na een politiek besluit, aldus Ale.