AMSTERDAM - Peter La S. is maandag vrijgelaten.

Dat heeft officier van justitie Betty Wind donderdag tijdens een zitting in het proces bekendgemaakt, naar aanleiding van eerdere berichtgeving in nrc.next op basis van opsporingsbronnen.

Volgens Wind is de beslissing La S. vrij te laten ''geen bijzondere''. Het is voor het OM ''gangbare praktijk'' om een verdachte vrij te laten als de duur van het voorarrest die van de strafeis overschrijdt.

La S. zat vast op verdenking van moord, maar in ruil voor medewerking met het Openbaar Ministerie in het passageproces werd tegen hem slechts 8 jaar cel geëist in plaats van 16 jaar.

Hij heeft twee derde van die straf uitgezeten.

Op basis van de getuigenissen van La S. werd vorige maand tegen zes verdachten van liquidaties in de Amsterdamse onderwereld levenslang geëist. De advocaat van La S. zegt te vrezen voor de veiligheid van zijn cliënt nu de vrijlating is uitgelekt.

Afspraken

Advocaat Jan Peter van Schaik liet vorige maand al weten dat de vrijlating van zijn cliënt er aan zat te komen. Volgens hem was dat het gevolg van de afspraken die La S. met justitie maakte in ruil voor zijn verklaringen.

Van Schaik zei tegen de Telegraaf dat La S. een andere identiteit zou krijgen en ruim een miljoen euro om in het buitenland een nieuw bestaan op te zetten.

Tactisch

Volgens NRC heeft het OM tot de vrijlating besloten uit tactische overwegingen, namelijk vóór Van Schaik zijn op 5 juli geplande pleidooi kan houden en om de onmiddellijke invrijheidsstelling van zijn cliënt zou vragen.

Als hij dat zou doen, zou de rechtbank een oordeel moeten geven over de rechtmatigheid van de deal met La S.

Het OM had een verzoek tot opheffing van het voorarrest aan de rechtbank kunnen doen, of zo'n verzoek van La S. en zijn advocaat hebben kunnen afwachten. Volgens Wind zou dat in verband met de veiligheid van de getuige niet verantwoord zijn geweest, omdat dan het moment van vrijlating publiekelijk bekend zou kunnen worden. La S. zit in een getuigenbeschermingsprogramma.

Afspraken

Een ander bezwaar tegen dat scenario zou zijn geweest dat de rechtbank bij het nemen van de vrijlatingsbeslissing een oordeel zou hebben moet geven over de met La S. gemaakte afspraken, inclusief de toegezegde strafeis.

De rechtbank heeft meer dan eens laten weten dat oordeel pas in het eindvonnis te willen geven, legt Wind uit. Volgens de aanklaagster bindt de beslissing van het OM de kroongetuige vrij te laten op geen enkele manier. ''De rechtbank heeft, zoals altijd, het laatste woord.''

Onderzoek

Van Schaik, wil dat er een onderzoek komt naar het lek bij politie of justitie. De advocaat van La S. is woest.''Iedereen weet dat mijn cliënt verklaringen heeft afgelegd tegen mensen tegen wie inmiddels een levenslange gevangenisstraf is geëist."

"Ik vind het echt heel kwalijk dat er vanuit opsporingskringen gegevens over La S. naar buiten worden gebracht die zijn leven in gevaar kunnen brengen."

Van Schaik: ''Dat zijn juist de mensen die hem zouden moeten beschermen.'' De raadsman wijst erop dat het niet de eerste keer is dat er informatie over La S. is gelekt. Eerder werden er gegevens bekend over toezeggingen die La S. zouden zijn gedaan in het kader van zijn getuigenbescherming. Richard Korver, de civiele advocaat van La S., heeft daarvan aangifte gedaan.

'Verbijsterd'

Advocaten die zijn betrokken bij het Amsterdamse liquidatieproces Passage, zijn verbijsterd over de vrijlating door justitie van kroongetuige Peter la S. ''Het Openbaar Ministerie plaatst zich hiermee boven de wet en boven de rechtbank", zei Nico Meijering, raadsman van meerdere verdachten in de zaak, donderdag.

''Wat het OM hier heeft gedaan, is alleen toegestaan in zeer bijzondere omstandigheden", aldus Meijering. ''Bijvoorbeeld wanneer blijkt dat iemand ten onrechte vastzit omdat men de werkelijke dader te pakken heeft."

Volgens de raadsman had het OM de beslissing tot het beëindigen van het voorarrest in het geval van Peter la S. niet zelfstandig mogen nemen.

''Je moet hoe dan ook een verzoek doen aan de rechtbank. In afwachting van een beslissing kun je iemand dan op vrije voeten stellen. Als de rechter dan afwijzend beslist, moet je zo'n verdachte weer vastzetten", aldus Meijering.