UTRECHT -  De Nederlandse Spoorwegen (NS) gaan bij de geringste twijfel over slecht weer de dienstregeling terugschroeven, ook al valt er geen sneeuw.

Dat blijkt uit honderden pagina’s documentatie over de verstoring op het spoor, die NU.nl in handen kreeg met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

Afgelopen februari had de NS te kampen met veel verstoringen door een foutieve inschatting van de weerman.

In een feitenrelaas over de vraag waarom het op 3 februari weer mis ging op het spoor, schrijft de NS te maken te hebben gehad met "meer sneeuwval dan op 2 februari door Meteo, KNMI en meteoroloog OCCR voorspeld".

Meteoroloog

"Hoewel meteoroloog op het OCCR (Operationeel Controle Centrum Rail – red.) was, waren de weersvoorspellingen niet betrouwbaar genoeg om al vooraf de dienstregeling te kunnen beperken."

Daarom werd het bedrijf overvallen door het verslechterende weer en moest in de ochtend ad hoc het besluit worden genomen om met minder treinen te gaan rijden. Dat blijkt uit een e-mail van 10:52 uur die ochtend, waarin staat dat de terugschakeling van de dienstregeling 8 minuten later zou ingaan.

Wisselproblemen

Daarna stapelden de problemen zich op. "De infrastructuur moet volgens de specificaties (10-20 cm/uur, bij minus 10 en windkracht 6) bestand zijn tegen het winterweer van 3 en 4 februari. Dit blijkt echter verreweg niet het geval", schrijven de NS.

Prorail telde op die bewuste vrijdag 272 verstoringen, terwijl dat er op een gemiddelde dag maar 120 zijn. Hieronder vielen ook 23 ernstige wisselstoringen en 1 kapotte bovenleiding. De dag erop was het nog slechter met 390 verstoringen, terwijl op een weekenddag 80 gewoonlijk is.

Opmerkelijk daarbij is dat normaliter een probleem na aankomst van een monteur binnen een half uur moet zijn opgelost, maar dat het verhelpen nu gemiddeld 2 uur duurde. Hierdoor werden vertragingen groter. Bijna een kwart van de treinen viel uit en bijna de helft van wel rijdende treinen kwam te laat. Op 4 februari reed 30 procent van de treinen niet en was de punctualiteit 53 procent.

Meteen winterdienstregeling

De conclusie is dan voor de NS ook dat "onze infra-assets/wissels zeer kwetsbaar blijken en blijven voor sneeuw en vorst". Ook wordt duidelijk dat "wij niet direct kunnen reageren op snel wisselende weersvoorspellingen."

Het bedrijf concludeert: "In de periode dat de wissels winterharder worden gemaakt (tot 2015?) bij iedere voorspelling van sneeuw (ongeacht kans en hoeveelheid) en/of strenge vorst op voorhand terug te schalen naar een aangepaste dienstregeling die beter beheersbaar is bij verstoringen als gevolg van extreem weer. Hiermee zorgen we ook voor goede, actuele reisinformatie."

Failliet spoor

Naast NU.nl diende ook de Maatschappij voor een Beter OV een Wob-verzoek in. Voorman Rikus Spithorst toont zich ongelukkig. "Het preventief ruimen van grote aantallen treinen bij een dreigend sneeuwbuitje is het failliet van het spoor als serieus te nemen vervoermiddel. Dat moet dus worden teruggedraaid", zegt Spithorst tegenover NU.nl.

"Het argument 'dan is het tenminste voorspelbaar' is een laffe smoes die dient te worden weggehoond. Het allervoorspelbaarste is helemaal geen treinen meer laten rijden. Is de minister dán tevreden?"

Verantwoordelijk

Sinds de problemen op het spoor in 2010 is ervoor gekozen NS verantwoordelijk te maken voor de coördinatie van de problemen uitgezonderd van de infrastructuur. Daarbij wordt nauw samengewerkt op allerlei vlakken.

Deze samenwerking gaat zover dat zelfs brieven tussen NS, Prorail en het ministerie van Infrastructuur en Milieu vooraf worden afgestemd om te kunnen reageren.

Uit een vergaderverslag van 29 maart 2011 stelt een deelnemer, waarvan de naam is weggehaald, voor om "conceptbrieven altijd van te voren naar de ontvanger te zenden, zodat deze nog (tekst-)suggesties kan doen."

Uit de stukken bleek ook dat NS.nl tijdens de verstoringen afgelopen winter onbereikbaar was door een fout.