AMSTERDAM - Het VU ziekenhuis en tv-producent Eyeworks schonden de privacyregels door patiënten ongevraagd te volgen tijdens hun doktersbezoek. Maar onze privacy is steeds vaker in het geding. En vaak merken we daar helemaal niets van.

De trend in het onderzoek was duidelijk. Toen Amerikaanse tieners twee jaar geleden werd gevraagd welke gegevens zij gevoelig vinden, begonnen ze niet over hun gezondheid of liefdesleven.

“Die informatie delen ze via social media zonder problemen met anderen”, zegt Koen Versmissen van het bedrijf IDwise, dat onderzoek doet naar privacygevoelens.

“Wat deze jongeren níet wilden, was dat anderen achter hun adres en telefoonnummer konden komen. Dat vonden ze privé. Ik denk dat Nederlandse jongeren daar niet veel anders in staan.”

Gewend aan camera’s

Het begrip privacy verandert, al staat het voor Versmissen als een paal boven water dat het VU ziekenhuis en Eyeworks veel te ver gingen.

“Daarom is er ook zo veel ophef over. Je mag niet meeluisteren tijdens vertrouwelijke gesprekken tussen arts en patiënt. Los daarvan zijn we in openbaar gebied inmiddels wel gewend aan camera’s. Op internet duiken zelfs livestreams van webcams op. Eigenlijk mag dat niet, maar niemand maakt zich daar druk over.”

Niet tastbaar

Volgens privacydeskundige Jan van Dijk, communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Twente, ontstaat er pas commotie als mensen persoonlijk worden getroffen.

“Privacy is niet tastbaar. Mensen zetten hun hele hebben en houden op Facebook om hun identiteit te etaleren. Ergens snappen ze wel dat het verkeerd kan uitpakken. Maar ze doen pas iets met die wetenschap als ze bij een sollicitatie worden afgewezen vanwege foto’s die op internet zijn gevonden.”

Schuilplaats van kwaad

Toch zijn mensen zich steeds bewuster van het belang van privacybescherming, meent voorzitter Jacob Kohnstamm van het College bescherming persoonsgegevens (CBP). “In de jacht op terroristen na 9/11 werd privacy gezien als de schuilplaats van het kwaad. Tegenwoordig is het anders"

"Wie niets te verbergen heeft, wil onbespied door het leven kunnen gaan. In diverse politieke vraagstukken zie je dat terug. Het elektronisch patiëntendossier is gestruikeld over de privacy, in de discussies over het rekeningrijden kwam het ook steeds naar voren. Hetzelfde met de invoering van de OV chipkaart. Mensen vinden een nieuw betaalmiddel prima, maar niet als al hun bewegingen daarmee worden gevolgd.”

Cookies

Kohnstamm erkent echter dat we toch min of meer in een glazen huis wonen. “Log maar eens in op een willekeurige site en de kans is groot dat er diverse cookies op je computer worden geplaatst."

"Daarmee wordt je zoekgedrag bekeken en op basis daarvan krijg je een profiel opgespeld. De meeste burgers zien niet eens dat ze op deze wijze worden bespied, omdat het een volstrekt intransparant proces is. Dat is voor mij het grote probleem van de privacybescherming anno 2012. Gelukkig wordt er steeds meer tegen opgetreden."

"De Europese Commissie heeft twee weken geleden een nieuwe privacyregeling voorgesteld om dit aan banden te leggen. En in diverse landen wordt Google op het matje geroepen vanwege de nieuwe discutabele privacybepalingen die op 1 maart ingaan.”

Fysieke privacy

Nog belangrijker dan deze vorm van privacy, is echter fysieke privacy, zegt Van Dijk. “In het VU ziekenhuis werd de fysieke privacy aangetast. Mensen willen zich tot een zekere hoogte nog wel aanpassen aan nieuwe situaties.

Aan camera’s op straat zijn we enigszins gewend geraakt. Maar ik zie het niet gebeuren dat we ooit in de behandelkamer van een ziekenhuis gefilmd willen worden. Dat zit niet in onze cultuur en dat zal altijd zo blijven. Zoals we ook niet willen dat iemand even bij ons op het toilet komt zitten.”