AMSTERDAM - De economische crisis leidt tot dalende koopkracht, een hogere staatsschuld en een groter overheidstekort dan eerder werd verwacht, zo blijkt uit de Miljoenennota die donderdag door de fout van een it-bedrijf een dag te vroeg op straat belandde.

De Miljoenennota is een samenvatting van de belangrijkste plannen en keuzes van het kabinet en geeft aan welke kosten daaraan verbonden zijn. 

'Koersvast in onzekere tijden', heeft de Miljoenennota dit jaar als titel meegekregen als verwijzing naar de gevolgen van de Europese schuldencrisis. De overheid kan de rekening van de economische crisis niet kosteloos blijven doorschuiven naar toekomstige generaties, zo stelt de regering.

Gezond maken

Het kabinet wil de economie versterken en de overheidsfinanciën gezond maken "en maakt daarbij een overtuigde keuze voor een compacte en meer doelmatige overheid en meer ruimte voor een krachtige private sector".

Een aantal belangrijke economische groeicijfers lekten al eerder uit. Zo groeit de economie volgend jaar naar verwachting met 1 procent, waar eerder gerekend werd op 1,75 procent.

Het begrotingstekort loopt op naar 2,9 procent (17,8 miljard euro), terwijl in eerdere ramingen sprake was van 2,2 procent. Dit jaar komt het begrotingstekort nog op 4,2 procent.

Staatsschuld

Het kabinet verwacht dat de Nederlandse staatsschuld de komende jaren oploopt tot 451 miljard euro in 2015. Volgend jaar ligt de schuld op 407 miljard, 16 miljard meer dan dit jaar.

De staatsschuld als percentage van de totale omvang van de Nederlandse economie bedraagt volgend jaar 65,3 procent en stijgt daarna tot 66,4 procent in 2014. Nog maar vier jaar geleden, vlak voor de internationale kredietcrisis uitbrak, lag de staatsschuld op 45,3 procent.

Ook in Nederland zal het afbouwen van de hoge overheidsschulden worden bemoeilijkt door de vergrijzing, aldus het Kabinet. "De vergrijzende bevolking zal bovendien een opwaartse druk geven op de collectieve lasten om de stijging van AOW-uitgaven en zorgkosten te dekken."

Bedreiging

Het Kabinet noemt de de stijging van de collectieve zorguitgaven "een grote bedreiging voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën". Als deze stijging doorzet zullen de zorguitgaven toenemen van 10 procent van het bbp op dit moment naar circa 18 procent in 2040.

Op dit moment geeft een modaal inkomen al meer dan een vijfde van zijn inkomen uit aan zorg, zo rekent het Kabinet voor. "Zonder kostenbeheersende maatregelen loopt dit op tot bijna 40 procent in 2040."

Een taartdiagram van alle uitgaven:


(c) NU.nl/Jelle Kamsma

Koopkracht

De koopkracht daalt volgend jaar in doorsnee met 1 procent. De helft van de huishoudens ziet de koopkracht met meer dalen en de andere helft met minder.

Alleenverdieners die ver boven het minimumloon zitten, leveren het meest in: 1,5 tot 2,25 procent. Er wordt 100 miljoen euro extra uitgetrokken voor bijzondere bijstand.

Lasten

Om het ondernemerschap te stimuleren streeft het kabinet naar het terugdringen van de administratieve lasten van 10 procent tot en met 2012 en in de periode daarna 5 procent per jaar.

Door de Europese schuldencrisis lopen de garanties die de overheid geeft aan instellingen als het Internationaal Monetair Fonds sterk op. Begin 2008 bedroeg het garantietotaal van de overheid nog 66,5 miljard euro, ongeveer 12 procent van het bbp. Naar verwachting zal het garantietotaal eind 2011 opgelopen zijn tot 187 miljard euro.

Andere belangrijke zaken:

- Totale inkomsten: 231,9 miljard

- Totale uitgaven: 245,3 miljard

- Ombuigingen: 7,9 miljard euro

- Investeringen: 2 miljard

- Werkloosheid: 406.000

- De belasting- en premieontvangsten nemen in 2012 met 10,7 miljard euro toe, waarvan 2,9 miljard euro als gevolg van beleidsmaatregelen.

- De zorgpremie stijgt volgend jaar gemiddeld met 11 euro naar 1222 euro per jaar. Bovendien nemen de eigen betalingen van mensen door een hoger eigen risico in de zorgverzekering gemiddeld toe van 107 naar 133 euro. Ook stijgen de kosten met 33 euro door pakketwijzigingen en eigen bijdragen voor geestelijke gezondheidszorg.

- Bij de uitgaven voor de ov-studentenkaart doen zich tegenvallers voor. Maar aan de studiefinanciering verwacht het kabinet juist minder kwijt te zijn.

- De Nederlandse overheid heeft een flinke rentemarge gepakt op leningen die eerder zijn verstrekt aan financiële instellingen. Bank en verzekeraar ING heeft inmiddels 7 miljard euro terugbetaald van een lening, waarop de Nederlandse staat een rente heeft ontvangen van 17 procent op jaarbasis.

- Nederland trekt volgend jaar miljoenen minder uit om noodhulp te kunnen bieden aan landen die getroffen zijn door natuurrampen, geweld en aanslagen. Het budget ervoor neemt met 31 miljoen euro af van 250 miljoen naar 219 miljoen.

- Het koningshuis kost volgend jaar 39,5 miljoen euro. Dat is 500.000 euro minder dan dit jaar werd uitgegeven.

- Door agenten minder aan hun bureau te laten zitten, kan de politie volgend jaar meer de straat op. Het aantal uren dat de politie volgend jaar meer op straat is, komt overeen met het werk van 1000 agenten. Dit moet in 2014 oplopen tot 5000. De Politieacademie moet inleveren om het gat te vullen dat is ontstaan door het schrappen van de politietoezichthouders. Ook moet de politie goedkoper cursussen gaan inkopen.

- De bezuinigingen van 200 miljoen euro op de publieke omroep, Radio Nederland Wereldomroep en het Muziekcentrum van de Omroep (MCO) blijven gehandhaafd. Conform het regeerakkoord wordt het mediabudget vanaf 2013 stapsgewijs verlaagd.

- Defensie gaat een ''moeilijk jaar'' tegemoet. De ingrijpende reorganisatie, die deze zomer is begonnen, zal in 2012 goed op gang komen. De onderbezetting zal echter toenemen en het tekort aan spullen zal nog niet zijn weggewerkt. Defensie moet structureel 1 miljard euro besparen.

- De website www.koninklijkhuis.nl is na 6 jaar aan vernieuwing toe. De vervanging kost 160.000 euro. Daarnaast zijn er extra uitgaven van 80.000 euro voor het maken van foto's en video's voor de website. Voorts is 60.000 euro uitgetrokken voor een verbetering van het onderdeel oude video's.

- De regering gaat volgend jaar 900 miljoen besparen op ontwikkelingshulp. In 2013 wordt ook nog bezuinigd: 720 miljoen. In 2014 en 2015 komt de bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking uit op 750 miljoen.

- Psychiaters moeten inzage kunnen krijgen in dossiers van verdachten die weigeren mee te werken aan onderzoek. Zo kunnen gedragsdeskundigen toch vaststellen of een verdachte in aanmerking komt voor tbs.

- De Gasunie moet naar verwachting over dit boekjaar 1,7 miljard euro afboeken. De waardevermindering is het gevolg van een verscherpt reguleringsregime door de mededingingsautoriteit NMa. 

- Het ministerie van VWS gaat de komende 3 jaar per jaar 10 miljoen extra uitgeven aan sport. Van die 10 miljoen is ten minste 6 miljoen afkomstig uit de opbrengsten van de Staatsloterij.

Bekijk hier alle reacties op de Miljoenennota

De belangrijkste punten uit alle begrotingsstukken

Lees al het nieuws rond Prinsjesdag in ons dossier

Volg tweets over de Miljoenennota op NUlive

Uitlekken Miljoenennota