AMSTERDAM - Prins Willem Alexander moet als koning minder politieke ruimte krijgen dan zijn voorgangers. Dat vindt de PvdA, die desondanks tegen een initiatiefwetsvoorstel van de PVV zal stemmen om de koning uit de regering te zetten.

In een rapport dat vanaf nu de opstelling van de PvdA over de monarchie bepaalt, beveelt een partijcommissie aan de koning geen voorzitter van de Raad van State meer te laten zijn.

Ook moet hij geen rol hebben in kabinetsformaties of bij een kabinetscrisis. De Tweede Kamer moet na verkiezingen zelf de formateur aanwijzen.

Volgens de PvdA-commissie kan het geen kwaad als de koning lid van de regering blijft. Daarom gaat de PvdA tegen het PVV-voorstel stemmen. Tot nu toe was niet duidelijk of de partij voor of tegen het voorstel was.

Troonswisseling

Het is nu tijd, want breed wordt aangenomen dat de troonswisseling in aantocht is, aldus de sociaal-democraten. Daarbij wordt er de laatste jaren gemakkelijker over het Koninklijk Huis gediscussieerd en gepubliceerd en zoekt het hof zelf de publiciteit op.

De PvdA stelt overigens dat er in Nederland wel grotere problemen zijn dan de bezwaren tegen het koningschap en ook dat het in de meeste constitutionele monarchieën eigenlijk allemaal best loopt, maar dat niemand een dergelijk instituut nu nog zou willen instellen, zelfs het Koninklijk Huis zelf niet.

De monarchie heeft volgens de PvdA echter nog niet zijn langste tijd gehad en heeft nog diverse mooie functies in en voor de samenleving, alleen geen politieke.

Regering

De voorzitter van de PvdA-commissie, Joop van den Berg, wijst erop dat de grondwet moet worden aangepast om de koning uit de regering te zetten. "Maar om de rol van het koningschap op moderne wijze vast te leggen, is helemaal geen ingewikkelde grondwetswijziging noodzakelijk."

Ook om de koning het voorzitterschap van de Raad van State te ontnemen is het wel nodig de grondwet te wijzigen.

Er is al langer een Kamermeerderheid voor het inperken van de macht van de koning, alleen de partijen zijn het oneens over de manier waarop dat moet gebeuren. Bovendien is voor grondwetswijzigingen een tweederde meerderheid (honderd zetels) nodig. De partijen die voor inperking zijn hebben samen 91 zetels.

Koninklijke familie

De PvdA wil verder dat minder leden van de koninklijke familie aanspraak mogen maken op een inkomen van de overheid. Alleen de koning, zijn voorganger, opvolger en hun echtgenoten zouden hier recht op moeten hebben.

Het PvdA-bestuur en de Kamerfractie zijn het eens met het rapport van de commissie, die door partijvoorzitter Lilianne Ploumen was ingesteld. "Hiermee kan de PvdA vooruit en leiderschap tonen in de discussie over de monarchie", zegt Ploumen.