AMSTERDAM - Een 46-jarige man heeft 18 jaar ten onrechte in een tbs-kliniek vastgezeten.

De man, die momenteel nog in de tbs-kliniek Veldzicht zit, werd destijds veroordeeld voor onder meer de mishandeling van twee willekeurig gekozen, hem onbekende vrouwen, huis- en lokaalvredebreuk en een winkeldiefstal.

Hij was schizofreen en drugsverslaafd en werd ontoerekeningsvatbaar verklaard, waarop in de regel de tbs-maatregel volgt.

De advocaat van Dusan van R., die 18 jaar onterecht in een tbs-kliniek heeft gezeten, vindt dat zijn cliënt voor een schadevergoeding in aanmerking komt. ''Dat lijdt geen twijfel'', meldde raadsman, Rutger Lonterman woensdag. De komende tijd wordt onderzocht hoe hoog de schadeclaim zal worden.

Wet

Volgens Lonterman hebben sinds 1993 minstens 30 rechters en 10 officieren van justitie met de zaak van Van R. te maken gehad. ''Kennelijk heeft men sinds 1993 nimmer onderzocht of de wet wel mogelijkheden bood de tbs van Dusan van R. te verlengen'', aldus Lonterman.

De advocaat geeft toe dat ook hij in eerste instantie niet doorhad dat zijn cliënt onterecht tbs had. Lonterman stond Van R. in 2009 al eens bij toen het om verlenging van de tbs-maatregel ging. De advocaat kwam pas onlangs achter de fout en kaartte de kwestie op 8 juni aan bij de rechtbank Amsterdam die zich toen opnieuw over verlenging boog.

Tbs kan alleen worden opgelegd voor misdrijven waarop een gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld. In de zaak van deze verdachte gold dat alleen de diefstal. De tbs mag in zo'n geval niet langer dan vier jaar duren. Alleen bij geweldsdelicten mag een opgelegde tbs na vier jaar worden verlengd. Tbs wordt met twee jaar en soms met één jaar verlengd.

Dementie

De laatste verlenging in het geval van Van R., waarover de rechtbank zich woensdag uitsprak, vond plaats in april 2009. Ook toen leed de man nog aan een complex van psychopathologische aandoeningen en was er bovendien sprake van voortschrijdende dementie.

De rechtbank die zich toen over de verlenging boog, achtte het gevaar dat de man opnieuw de fout in zou gaan als hij op vrije voeten zou komen onaanvaardbaar hoog.

Vergelijkbare zaken

De rechtbank in Amsterdam gaat een reeks strafzaken tegen het licht houden die mogelijk vergelijkbaar zijn met die van Dusan van R.

Het gaat daarbij om vermoedelijk meer dan honderd en mogelijk enkele honderden zaken. De rechtbank wil vaststellen of in die zaken niet dezelfde fout is gemaakt als in de zaak-Van R.

Dat zei de president van de rechtbank Amsterdam, Carla Eradus, woensdag tegen het ANP. Dusan van R. heeft 18 jaar ten onrechte in een tbs-kliniek gezeten.

Mensenwerk

''We hebben een betreurenswaardige fout gemaakt'', aldus Eradus. ''Wij zijn natuurlijk een 'nulfoutenorganisatie', net als een ziekenhuis. Maar het is en blijft mensenwerk.''

Dat de tbs van Dusan van R. in 1993 niet verlengd had mogen worden, staat wat Eradus betreft buiten kijf. Toch snapt zij dat nadien de fout, ook in repeterende vorm, is gemaakt.

''De focus van de diverse rechters, officieren en advocaten die zich met de zaak hebben beziggehouden, lag telkens op de ernstige psychische problematiek van deze man. Die heeft voortdurend centraal gestaan.''

Oproep

Alle rechtbanken moeten in navolging van de rechtbank in Amsterdam strafzaken tegen het licht houden die mogelijk vergelijkbaar zijn met die van Dusan van R.

Die oproep doet de Raad voor de Rechtspraak woensdag, zodat rechtbanken kunnen vaststellen of in die zaken niet dezelfde fouten zijn gemaakt als in de zaak Van R. Dat heeft een woordvoerder woensdag tegen het ANP gezegd.

Woensdag bleek dat Dusan van R. 18 jaar onterecht in een tbs-kliniek zat.