DEN HAAG - In Nederland is de dreiging van extreem rechts en rechts-extremisme tegen de democratische rechtsorde gering.

Dat concludeert de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in een rapport dat dinsdag werd gepubliceerd.

De slagkracht van de stromingen is volgens de AIVD beperkt doordat ze organisatorisch versnipperd zijn, een kleine achterban hebben en onderling grote meningsverschillen kennen.

Het aantal actieve aanhangers van extreem rechts en rechts-extremisme daalt, zo blijkt uit het onderzoek van de AIVD.

Drie jaar geleden werd hun aantal nog op zeshonderd geschat, inmiddels ligt hun aantal naar schatting op minder dan driehonderd. Dit komt door scheuringen en het uiteenvallen van groepen, aldus de dienst.

Xenofoob

Tot extreem rechts horen volgens de AIVD groepen met een xenofoob of nationalistisch gedachtegoed, die democratische middelen gebruiken voor hun doelen. Voorbeelden hiervan zijn Voorpost en de Nationale Volksbeweging (NVB).

Rechts-extremisten als de Nederlandse Volks-Unie hebben antidemocratische doelen en kunnen ondemocratische middelen inzetten om die te bereiken, aldus de AIVD. Extreem rechts ziet de islamisering als meest urgente probleem, terwijl rechts-extremisten van oudsher Joden als grootste vijand zien.

Tot nu toe is geen sprake van een ontwikkeling naar terrorisme vanuit beide stromingen. Volgens de AIVD betekent dit niet dat kan worden uitgesloten dat eenlingen gedreven door extreem rechts of rechts-extremistische denkbeelden geweld kunnen gebruiken.

Onder rechts-extremisten bestaat een fascinatie voor wapens. De AIVD heeft echter geen aanwijzingen dat wapens voor dat doel worden verzameld.

Theo van Gogh

Politiek-maatschappelijke gebeurtenissen en ontwikkelingen met grote impact – zoals de aanslagen van 11 september 2001 en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh – lijken weinig invloed op de bewegingen te hebben. Verder is de weerstand tegen de bewegingen in de samenleving groot en is het onwaarschijnlijk dat op korte termijn een leider opstaat.

Het ligt volgens de AIVD al met al niet voor de hand dat de dreiging van extreem rechts en rechts-extremisme in Nederland op korte termijn weer opleeft. Het is eerder voorstelbaar dat de dreiging verder zal afnemen, aldus de dienst in het rapport.