AMSTERDAM - ''De nagedachtenis van Anne Frank staat als een huis, nu al een halve eeuw.'' Dat zei Abram de Swaan, emeritus hoogleraar Sociale Wetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, woensdag tijdens de 50-jarige viering van het Anne Frank Huis in de Amsterdamse Westerkerk.

Koningin Beatrix woonde de bijeenkomst samen met ongeveer zeshonderd genodigden bij.

''In de 65 jaar sinds haar dood is Anne Frank gestaag en onstuitbaar getransformeerd tot een mondiaal idool. Niet zo iemand maar wel zoiets als Mahatma Ghandi of Martin Luther King, of Nelson Mandela'', aldus De Swaan.

Bezoekers

Die populariteit vertaalt zich naar het aantal bezoekers dat het huis aan de Prinsengracht de afgelopen vijftig jaar heeft bezocht. Waren het er in het eerste jaar na de opening op 3 mei 1960 nog negenduizend, nu zijn dat er rond de miljoen per jaar.

''Letterlijk ontelbare mensen over de hele wereld hebben sinds 1947 het dagboek van Anne Frank gelezen'', zei Wim Kok, voorzitter van de raad van toezicht van de Anne Frank Stichting tijdens de viering.

Klein wonder

''Vele miljoenen van hen hebben nadien een bezoek gebracht aan het huis op de Amsterdamse Prinsengracht om met eigen ogen de plek te zien waar zij dat dagboek heeft geschreven. Die bezoekers beseffen waarschijnlijk niet dat het een klein wonder is dat het dagboek bewaard is gebleven.''

Kok memoreerde hierbij aan het feit dat helpers Miep Gies en Elly Voskuyl de boekjes en losse bladen hebben gered uit de chaos die resteerde nadat de onderduikers waren weggehaald.

Achterhuis

Daarbij is volgens hem het feit dat het Achterhuis nog steeds kan worden bezocht niet zo vanzelfsprekend. ''Het scheelde maar weinig of in de jaren vijftig was het in verval verkerende pand afgebroken.''

Het was Annes vader Otto Frank die er uiteindelijk voor heeft gestreden dat het pand bleef staan. Hij nam in 1957 gretig het aanbod aan van vijf vooraanstaande Amsterdammers om het huis te redden. Zij vormden het eerste bestuur van de op 3 mei 1957 opgerichte Anne Frank Stichting.

Otto Frank

Otto Frank staat tijdens de viering van het jubileum dan ook centraal. Museumbezoekers krijgen maandag, de feitelijke verjaardag van het Anne Frank Huis, een ansichtkaart met daarop een foto van Annes vader.

Hij overleefde als enige van de onderduikers in het Achterhuis de oorlog. In het museum is een tijdelijke tentoonstelling te zien over zijn betrokkenheid bij de eerste jaren van de Anne Frank Stichting.