De waarde van de euro ging maandag even scherp omlaag na de verkiezingsoverwinning van Syriza in Griekenland.

De Europese munt was daardoor kortstondig voor het eerst sinds september 2009 minder dan 1,11 dollar waard. Vervolgens liep de koers echter weer op tot het niveau van voor het weekeinde.

De euro zakte in de vroege ochtend naar een dieptepunt van 1,1098 dollar, om vervolgens te herstellen tot 1,1240 dollar. De waarde van de euro zakt al maanden. In mei vorig jaar werd nog een piek bereikt van 1,40 dollar, aan het einde van 2014 stond de koers op 1,21 dollar.

De goedkopere euro kan de eurolanden vooruithelpen, doordat hun exportproducten aantrekkelijker worden op markten waar in andere valuta wordt afgerekend. Daarnaast wordt de import duurder, wat de zeer lage inflatie kan stimuleren.

De overwinning van Syriza liet ook haar sporen na op de obligatiemarkten, waar de Griekse rente stevig opliep. De zorgen over de financiële toekomst van het land leken echter niet over te slaan op andere Zuid-Europese landen als Spanje en Italië. De rentes op hun staatsobligaties gingen nauwelijks omhoog.

De rentes op Duitse en Nederlandse obligaties bleven liggen op de diepterecords die vorige week werden bereikt. Het rendement op tienjarige Nederlandse leningen bedroeg maandagochtend 0,4 procent, vergelijkbare Duitse leningen boden een rente van 0,36 procent.

Niet op eigen houtje

Griekenland kan niet op eigen houtje besluiten zijn schulden niet meer te voldoen. Het land zou daarmee de Europese regels overtreden. Dat stelde ECB-bestuurder Benoit Coeuré maandag in een reactie op de winst van Syriza bij de Griekse parlementsverkiezingen.

Syriza wil een einde maken aan de bezuinigingen die de eurolanden, het IMF en de ECB als voorwaarde hebben opgelegd voor de noodkredieten die aan Griekenland werden verstrekt. Daarnaast wil het land dat een groot deel van zijn schulden wordt kwijtgescholden, zodat de Griekse economie weer ruimte krijgt om te groeien.

Volgens Coeuré moet Europa laten zien dat het zich aan de ''radicale'' politieke veranderingen in Griekenland kan aanpassen. Daarbij kunnen afspraken echter niet eenzijdig worden opgezegd, benadrukte hij.

Verder kan hij zich voorstellen dat de looptijd van Griekse leningen wordt verlengd, of dat de rente op leningen wordt verlaagd. De ECB speelt in dit proces volgens hem echter geen rol. Dat besluit moet worden genomen door de ministers van Financiën van de eurolanden.

Ook IMF-topvrouw Christine Lagarde liet weten dat Griekenland niet kan rekenen op een speciale behandeling. ''De regels in de eurozone moeten worden gerespecteerd'', zei ze in een interview met de Franse krant Le Monde. ''We kunnen geen speciale categorieën maken voor bepaalde landen.''

Lagarde benadrukte verder dat de nieuwe Griekse regering door moet gaan met de verbeteringen bij de belastingdienst en in het justitiële systeem. ''Dat zijn geen bezuinigingsmaatregelen, dat zijn noodzakelijke, diepgaande hervormingen.''

Eurogroep

Griekenland krijgt al veel hulp bij het verlichten van de torenhoge schuldenberg. Maar kwijtschelding van schulden, daar is binnen de eurozone zeer weinig steun voor. Dat benadrukte eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem maandag in Brussel voorafgaand aan overleg met de ministers van Financiën van de eurolanden.

Dijsselbloem, die Syriza feliciteerde met de ''overduidelijke'' overwinning, wees erop dat de rente die de Grieken betalen voor leningen al zeer laag is en dat ze er erg lang over mogen doen om die leningen terug te betalen. ''Het is maar de vraag of daar meer aan moet gebeuren'' zei Dijsselbloem.

Hij onderstreepte er naar uit te kijken om te praten met de nieuwe Griekse regering ''om te werken aan het sterker maken van de Griekse economie''. De eurolanden zijn en blijven bereid Griekenland te helpen. ''We hebben een gezamenlijk doel om Griekenland weer op de been te helpen in de eurozone. Op basis daarvan gaan we gesprekken aan.'' Hij hoopte dat die snel kunnen beginnen.

Links-radicale partij Syriza wint verkiezingen in Griekenland | Griekse verkiezingen gaan ook over Nederlandse miljarden | Dit moet u weten over 'Grexit' | Wat u moet weten over de goedkope euro