Luchtvaartmaatschappij KLM moet naar eigen zeggen 700 miljoen euro besparen. Het is niet de eerste keer dat de zogenoemde 'blauwe familie' voor een bezuinigingsronde staat. Wat ging hieraan vooraf?

In april 2003 maakt de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij bekend tweeduizend tot drieduizend arbeidsplaatsen te schrappen. De inkomsten uit het vracht- en passagiersvervoer vallen namelijk tegen.

Ook de stijging van de brandstofprijzen en het uitbreken van de longziekte SARS hebben een negatief effect op de luchtvaartsector.

Het bedrijf verlengt tijdelijke arbeidscontracten niet, huurt geen externe krachten meer in en stelt een vacaturestop in.

Fusie Air France-KLM

Op 5 mei 2004 fuseert KLM met de Franse branchegenoot Air France. Aanvankelijk maakt het nieuwe concern winst, maar in het boekjaar 2008/2009 volgen de eerste rode cijfers. Vanwege de crisis kan het bedrijf minder passagiers en vracht vervoeren.

Air France-KLM schrapt in dat boekjaar al 2.700 banen, waarvan zo'n achttienhonderd bij KLM. In het jaar daarna verdwijnen bij de combinatie nog eens drieduizend banen via natuurlijk verloop.

Martinair

Eind 2008 wordt KLM volledig eigenaar van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij Martinair. Maar vanaf 1 november 2011 moet Martinair noodgedwongen stoppen met passagiersvluchten. Alleen de vrachttak blijft nog over als onderdeel van Air France-KLM.

Een deel van het cabinepersoneel en de piloten kan over naar KLM, maar dat gaat niet van een leien dakje. Er is onenigheid over opgebouwde rechten en kansen op promotie.

Martinair-personeel wil rechten behouden en niet weer onderaan beginnen. Maar KLM-medewerkers vinden het niet eerlijk als zij door de instroom van ervaren Martinair-personeel pas later promotie kunnen maken.

Dertig van hen zijn naar de rechter gestapt om een baan bij KLM tegen dezelfde voorwaarden af te dwingen. Maar de rechter vindt dat de luchtvaartmaatschappij deze groep niet mag aannemen en dezelfde rechten kan geven als bestaande KLM-piloten.

Gedwongen ontslagen

In 2015 en 2016 wordt ook de vrachtvloot van Martinair verkleind. Daarbij verliezen tientallen Martinair-piloten hun baan.

In maart 2015 zegt Martinair niet langer uit te sluiten dat er gedwongen ontslagen vallen bij de aangekondigde inkrimping van de vloot. De reorganisatie raakt in totaal 330 volledige arbeidsplaatsen.

Het gaat om 110 Martinair-piloten, 170 grondmedewerkers in Nederland en vijftig buitenlandse werknemers. Het bedrijf streeft ernaar het personeel te herplaatsen binnen KLM. Maar als dit niet lukt, kan het tot gedwongen ontslagen leiden.

Nullijn

In 2012 volgt een nieuwe bezuinigingsronde bij Air France-KLM. Het concern zegt in twee jaar tijd 2 miljard euro te willen bezuinigen. Voor KLM komt dit neer op een besparing van 1,1 miljard euro.

Daarvan moet 700 miljoen euro uit onder meer personeelskosten komen. De vakbonden gaan daarom akkoord met versoberde arbeidsvoorwaarden en een nullijn tot 2014. Zo proberen ze gedwongen ontslagen bij KLM te voorkomen.

Verliezen

Ook in 2012 en 2013 schrijft Air France-KLM rode cijfers. In 2013 kreeg het bedrijf een verlies van ruim 1,8 miljard voor de kiezen. En in de eerste negen maanden van 2014 boekt het concern 514 miljoen euro verlies.

De cijfers van KLM zien er beter uit. In de periode van afgelopen januari tot en met september komt de operationele winst uit op 232 miljoen euro. Dat bedrag is wel lager dan de operationele winst (358 miljoen euro) in de eerste negen maanden van 2013.

Mede dankzij een wekenlange pilotenstaking lijdt de Franse tak in dezelfde periode een operationeel verlies van 201 miljoen euro. Een jaar eerder ging het nog om een verlies van 93 miljoen euro.

Transavia

In september 2014 presenteert Air France-KLM een nieuw toekomstplan tot 2020. Het concern wil 1 miljard euro investeren in prijsvechter Transavia en een Europese poot opzetten.

Ook kondigt de combinatie aan bij elke afdeling in het bedrijf te willen bezuinigen. Dat hoopt de onderneming vooral te bereiken door efficiënter te gaan werken.

Camiel Eurlings, toen nog president-directeur van KLM, kan dan nog niet uitsluiten dat dit tot ontslagen zal leiden. Hij belooft er wel alles aan te doen om "de familie bij elkaar te houden".

Staking

Piloten van Air France reageren in september 2014 met een twee weken durende staking. Ze vrezen dat de groei van Transavia ten koste gaat van werkgelegenheid in Frankrijk. De piloten denken dat arbeidsplaatsen wegvloeien naar landen waar personeel goedkoper en flexibeler ingehuurd kan worden.

Onder druk besluit Air France-KLM uiteindelijk de oprichting van de nieuwe prijsvechter in de ijskast te zetten. In oktober maakt het bedrijf afspraken over de beloning en arbeidsvoorwaarden voor Air France-piloten die ook voor Transavia vliegen. De piloten stemmen in met de uitbreiding van de Transavia-vloot in Frankrijk.

In juli 2015 blijkt Air France-KLM de plannen voor de uitbreiding van Transavia toch te willen doorzetten. Dat wordt bekend nadat de Franse pilotenvakbond bereidheid had getoond om daarover te praten.

Eurlings

Half oktober stapt president-directeur van de KLM Camiel Eurlings na nog geen anderhalf jaar plotseling op. Hij werd bekritiseerd, omdat hij de stakingen bij Air France lang als een Franse kwestie beschouwde.

Eurlings bemoeide zich er openlijk niet veel mee, ondanks het feit dat de stakingen honderden miljoenen euro's hebben gekost.

Praten

In november van 2014 maakt de kersverse topman Pieter Elbers bekend dat KLM de komende vijf jaar voor 700 miljoen euro gaat bezuinigen.

Het is nog niet duidelijk hoeveel banen dit zal kosten. Wel is het bedrijf direct gestopt met het aannemen van Nederlands en Aziatisch cabinepersoneel. Ook zegt Elbers managementlagen te willen schrappen.

Vakbond de Unie zegt in ieder geval dat er mogelijk duizenden arbeidsplaatsen zullen verdwijnen. Het personeel mocht in december meedenken over wat er in het bedrijf efficiënter en goedkoper kan.

Zeggenschap

Begin 2015 loopt de spanning opnieuw op als Air France-KLM met plannen komt om de afzonderlijke dochtermaatschappijen overtollig kasgeld te laten afstaan aan de holding Air France-KLM. Daardoor zou de holding in Parijs goedkoper geld kunnen lenen voor investeringen.

Maar de KLM-directie protesteert tegen de plannen en weet ze bij te stellen. KLM blijft daarmee vooralsnog baas over de eigen kas. Maar de discussie is nog niet voorbij, omdat er nog zorgen zijn over de details en de daadwerkelijke uitwerking van de plannen.

Somber

In februari 2015 blijkt dat het bedrijfsresultaat van Air France-KLM over 2014 iets hoger is uitgevallen dan eerder werd verwacht. Onder de streep blijft een verlies van 228 miljoen euro over, terwijl in 2013 nog een verlies van 1,8 miljard euro in de boeken werd gezet.

Maar de vooruitzichten blijven volgens topman Alexandre de Juniac somber en ook analisten spreken van een forse tegenwind. De luchtvaartcombinatie komt terug op zijn eigen winstdoelstelling en noemt eerdere prognoses te ambitieus.

Besparingen

Elbers laat op dezelfde dag weten dat KLM zich moet focussen op grote besparingen. "Door de dagelijkse operatie slimmer en handiger aan te pakken, valt veel meer winst te behalen dan door links en rechts te besparen op bijvoorbeeld het aantal juristen op het hoofdkantoor."

Volgens Elbers heeft de Nederlandse tak al veel gedaan, maar is het nog niet genoeg. De Nederlandse topman benadrukt dat nieuwe bezuinigingen ook& KLM ten goede moeten komen.

"De KLM'ers zijn zeker bereid een bijdrage te leveren, maar wel aan iets waar ze zich in herkennen." Zo heeft het personeel voorgesteld één vakantiedag in te leveren, zodat daarvan een nieuw vliegtuig gekocht kan worden.

Nullijn

Het bedrijf wil vanaf de zomer in 2015 meer capaciteit leveren zonder extra cabinepersoneel aan te nemen. Het doel is om over een periode van vijf jaar 20 procent meer gedaan te krijgen met hetzelfde aantal mensen.

Maar in maart blijken de vakbonden en KLM het nog niet eens kunnen worden over een nieuwe cao. KLM blijft bij een nullijn voor 2015 en het inleveren van atv-dagen, maar de bonden vinden dat onacceptabel. Vanwege het verzet moesten in mei een aantal vluchten worden geschrapt.

In juli 2015 zegt Air France-KLM de komende jaren extra te willen bezuinigen op kantoorfuncties. Onder meer het versimpelen van processen en schrappen van dubbel werk, zouden 150 miljoen euro moeten opleveren.

Akkoorden

In september 2015 stemt pilotenvakbond VNV in met het eerder gesloten cao-akkoord. De piloten gaan akkoord met meer vlieguren en het bevriezen van de lonen voor drie jaar. Daarnaast gaat de pensioenleeftijd omhoog van 56 naar 58 jaar. Het levert een jaarlijkse besparing van 100 miljoen euro op.

In ruil daarvoor krijgen de piloten een belang waarmee ze ook invloed kunnen uitoefenen op belangrijke beslissingen, zoals investeringen in de vloot, overnames of de verkoop van bedrijfsonderdelen. Twee dagen later kan KLM ook een akkoord sluiten met de vabonden voor het grond- en cabinepersoneel.

Dit is volgens topman Elbers "niet het eindstation". In september 2015 zal het bedrijf nieuwe herstructureringen aankondigen om het kostenbesparingsprogramma van 700 miljoen euro te versnellen.

Eind september meldt de NOS dat KLM van een kwart van zijn managers en werknemers in ondersteunende functies af wil. Dat zou staan in een adviesaanvraag die bij de ondernemingsraad is ingediend. De ingreep zou een besparing van naar schatting 40 miljoen euro op moeten leveren.